blog

Column: Alle beetjes helpen

Publicatie

6 mrt 2020

Auteur

Chris Aldewereld

Categorie

Petrochem

Soort

blog

Tags

chemie, drinkwater, water

Recentelijk was in Amsterdam de Rijnministersconferentie, waar de betrokken ministers van de Rijnlanden bijeen kwamen om te overleggen. Zij hebben afspraken gemaakt over de kwaliteit van het Rijnwater. Want die blijkt toch minder goed te zijn dan gedacht. Men heeft zich voorgenomen de komende twintig jaar de chemische vervuiling met dertig procent te reduceren.

Maar het ging toch juist beter met de waterkwaliteit? Ja, dat klopt. De gekleurde, stinkende afvalstroom die dertig jaar geleden vanuit Duitsland door ons land naar de zee stroomde, is niet meer. Er is weer sprake van een rivier. De lozing van ‘conventionele’ chemicaliën, zuren, basen en verfstoffen is serieus verminderd. Er zijn de nodige maatregelen getroffen en scherpe normen gesteld. En dat blijkt onder andere uit de visstand in de rivier. Zo lijkt de zalm zich weer in de Rijn te vestigen. En dat is natuurlijk goed.

Gedachteverandering

Waarmee is het water dan zo vervuild? Vooral met medicijnresten en bestrijdingsmiddelen, maar ook met ‘nieuwere’ chemicaliën, waarvan we bijvoorbeeld dachten dat ze minder schadelijk waren. Hiervan is de PFAS-kwestie een duidelijk voorbeeld. En die toename is deels logisch. Ten eerste kan de waterkwaliteit tegenwoordig steeds beter worden geanalyseerd. Met nieuwe meettechnieken kunnen kleine concentraties worden gedetecteerd, die we vroeger niet zagen. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat ze er niet al waren.

Ten tweede komen er nieuwe chemicaliën bij, of worden nieuwe toepassingen bedacht, waardoor het gebruik en de productie stijgen. Van nieuw stoffen zijn de gevolgen vaak maar beperkt bekend, omdat die pas na een lange periode goed kunnen worden vastgesteld. Dus zijn lozingsnormen voor nieuwe stoffen meestal nog ruim en weinig terughoudend.

Natuurlijk hoef ik u niet uit te leggen dat het belang groot is, want uiteindelijk wordt dat water zowel gebruikt als drinkwater, maar ook om gewassen te beregenen De kans dat het in de voedselketen terechtkomt is groot. Probleem is alleen dat de nieuwere chemicaliën moeilijker uit het water te halen zijn en zuiveren dus problematischer wordt. Dan is het wellicht slimmer om te trachten te voorkomen dat deze stoffen in het water terechtkomen, dan ze er later weer uithalen. Alle beetjes helpen. Dus als producenten van chemische middelen moet ook de industrie haar verantwoordelijkheid nemen, net als andere sectoren dat moeten doen.

Misschien is er een gedachteverandering nodig. Misschien moet er actiever worden gestreefd naar zo min mogelijk stoffen in het water. Dus bij afvalstromen rekening houden met het maximaal reduceren van chemicaliën in het lozingswater. Niet alleen terugbrengen tot onder de gestelde norm, maar altijd streven naar het absolute minimum. En dat geldt niet alleen voor de industrie. Er zijn inmiddels tal van voorbeelden bekend waar stoffen op een later moment schadelijker bleken te zijn dan eerder werd gedacht. Normen worden opgesteld op basis van de informatie die bekend is op het moment van toelaten. Toch blijkt later vaak dat de gevolgen groter zijn dan aanvankelijk werd aangenomen en de lozingsnormen dus te hoog waren. Maar dan is het kwaad al geschied.

Kosten voor zuiveren

Het mooiste zou het zijn als bij het ontwerp van nieuwe materialen meer rekening wordt gehouden met het feit dat ze vroeg of laat in het water belanden. We zien aan het (micro)plastic dat het niet de vraag is of stoffen in het water komen, maar eerder hoe snel dat gebeurt. Zou het toch niet mooi zijn als, voordat een stof wordt toegelaten op de markt of op grotere schaal gebruikt gaat worden, nauwkeurig bekend is wat de gevolgen ervan zijn en hoe lang het duurt voordat het kan worden afgebroken in waterzuiveringsinstallaties? En in plaats van te beargumenteren wat men doet om net onder een lozingsnorm te komen, uit te leggen waarom men niet nog verder zou reduceren. En dat het geld kost, weten we allemaal, maar vergeet niet dat de steeds hoger wordende kosten voor het zuiveren van drinkwater ook door ons allen moeten worden gedragen. Dus linksom of rechtsom moeten we als maatschappij hiervoor opdraaien. Laten we het dan slim aanpakken.

 

Chris Aldewereld is ingenieur Scheikundige Technologie en werkzaam als Adviseur Industriële Veiligheid.

Fotocredit: Pixabay
Bron: Petrochem 2-2020