blog

Column: Duaal leren

Publicatie

9 okt 2017

Auteur

Jan Van Doorslaer

Categorie

Petrochem

Soort

blog

Tags

duaal leren

Vlaanderen heeft midden september het licht op groen gezet voor een nieuwe technische onderwijsvorm: het duaal leren. Na twee proefjaren zal vanaf september 2018 het nieuwe systeem van onderwijs op school gecombineerd met opleiding op de werkvloer verder kunnen worden uitgerold. Het wettelijk kader is er.

Azubi-stelsel

Niets te vroeg, want de sector chemie en farma kampt al jaren met tekorten en krijgt de vacatures (dit jaar alleen al 800, dat is 250 meer dan in 2016) voor procesoperatoren en technici niet opgevuld. Daarbij wordt de zoektocht naar hoger opgeleiden alsmaar moeilijker. Bovendien blijft de sector life sciences een jobmachine: vorig jaar werden 2500 nieuwe medewerkers aangeworven (vier procent van de totale tewerkstelling). Hieronder vielen 500 nieuwe jobs en 2000 voor vervanging van oudere werknemers.

Wouter De Geest, CEO van BASF Antwerpen en voorzitter van Essenscia (de life sciences sector in België), pleit al jaren voor een aanpassing van het onderwijssysteem die moet leiden tot meer en beter opgeleide procesoperatoren en technici. ‘De vijver waarin we vissen moet groter of we moeten meer vissen kweken. En aangezien het eerste niet meteen lukt, moeten we gaan voor het tweede’, is een van zijn uitgangspunten.

Om meer vissen te kunnen kweken begon hij zijn sectorgenoten en ook de overheid te overtuigen van het ‘duaal leren’, een systeem dat ze in landen als Duitsland en Zwitserland al jaren toepassen. Jongeren krijgen daar voor technische jobs in industriële sectoren deels hun theoretische opleiding op school, de praktijk leren ze in de ondernemingen zelf op de werkvloer. Realistischer kan een praktische opleiding niet zijn. Het systeem staat er bekend als het Azubi-stelsel naar het Duitse woord ‘Auszubildenden’ (op te leiden leerlingen dus). En dat vergt toch wel een andere aanpak dan bijvoorbeeld de opleiding tot bakker, beenhouwer, schoenmaker, et cetera…de typische beroepen waarvoor in onze contreien het leercontract werd opgezet en dat al decennia bestaat.

Industrie 4.0

De queeste van De Geest leidde in 2015 al tot een conceptnota, waarbij de Vlaamse ministeries van Onderwijs en Werk alvast een gemeenschappelijke noemer vonden. In september 2016 startte een eerste proefproject om het duaal leren uit te proberen in de studierichting Chemische Procestechnieken in het Secundair-na-Secundair (het vroegere zevende jaar van het technisch secundair onderwijs). Een studierichting die overigens in de lift zit, want de voorbije vijf jaar verdubbelde het aantal leerlingen tot nu 175. Voor de eerste proef met duaal leren sloegen drie scholen en dertien bedrijven de handen in elkaar en er kon worden gestart met 27 leerlingen, 25 haalden de eindmeet. Weinig misschien, maar voor het zopas gestarte schooljaar 2017-2018 waren er al weer 40 inschrijvingen.

In het Vlaamse systeem worden leerlingen theoretisch opgeleid in bestaande technische scholen, maar krijgen ze gespreid over drie blokken liefst vijftien weken opleiding op de werkvloer. Dat is meer dan de helft van hun ‘lesuren’. ‘We blijven erin geloven, omdat de lesvolgers in onze bedrijven attitudes leren en werkervaring opdoen in reële omstandigheden. Dat kunnen ze nooit in de klas leren noch ervaren’, zo zegt De Geest. Hij hoopt dat het duaal leren ook voor hogere opleidingen (bachelors en zelfs masters) mogelijk wordt en een sterk alternatief kan vormen voor de nog ‘vrijblijvende’ stages in ondernemingen. ‘Die hoger opgeleiden zullen we zeker nodig hebben, willen we onze industrie 4.0 in gang trekken en realiseren’, onderstreept De Geest.

Technische toekomst

In Antwerpen loopt al vijf jaar een project waarbij hogescholen en chemiebedrijven samenwerken voor het derde jaar professionele bachelor procestechnologie. Studenten brengen drie tot vier dagen per week door op de werkvloer en verwerven hun leerdoelen op de werkplek. Eén dag per week gaan ze nog naar de hogeschool.

Het ziet er sterk naar uit dat het duaal leren in Vlaanderen een tweede pijler wordt om jongeren warm te maken voor een technische opleiding en een technische toekomst in de industrie.

Bron: Petrochem 10-2017