blog

Column: Schijntegenstellingen

Publicatie

9 mrt 2020

Auteur

Wim Raaijen

Categorie

Petrochem

Soort

blog

Tags

elektrificatie, energietransitie

Nuance is lastig. Het is veel gemakkelijker om telkens dezelfde oneliners te roepen, dan de complexiteit van de realiteit proberen te bevatten. Iets meer vanuit die kennis te acteren en te accepteren dat er geen silver bullet bestaat.

Onlangs ontstond een hele discussie over capaciteit van ons elektriciteitsnet. En terecht. Als iedereen straks elektrisch rijdt, de industrie grootschalig elektrificeert, we massaal zonnepanelen op onze daken nemen en elektrische warmtepompen installeren, dan krijgt het huidige Nederlandse stroomnet het op bepaalde tijden heel moeilijk. Daar moeten systeemoplossingen voor worden gezocht. Bijvoorbeeld decentrale opslag, energietransport over langere afstanden met waterstof, uiteraard energiebesparing, aanbodgestuurd laden van elektrische auto’s (smart charging), het slim aan- en uitschakelen van elektrochemische productieprocessen en misschien niet te gehaast van gas los willen gaan.

Asocialen

Het probleem is echter dat discussies al gauw blijven hangen op één opmerking, één in het oog springende oneliner. Of in dit geval de schijntegenstelling die oud-minister Ronald Plasterk onlangs via een tweet de wereld in slingerde. Hij reageerde op een artikel in het Algemeen Dagblad, waarin stond dat netbeheerders miljarden moeten investeren om de enorm stijgende elektriciteitsvraag aan te kunnen. Plasterk: ‘Als dit bericht klopt, gaan alle huishoudens tientallen euro’s meer energie betalen, doordat één Tesla-rijder meer energie slurpt dan tien huishoudens. Dat zijn dus enorme asocialen. Voor elke Tesla zitten honderden bejaarden met fleecedekens kou te leiden.’

Sowieso vind ik dat debatten op feiten moeten worden gebaseerd. Tegelijkertijd ook enigszins op mijn ziel getrapt, begon ik op LinkedIn een berekening van mijn eigen energiegebruik als ‘asociale’ rijder van een elektrische auto (overigens geen Tesla): ‘Een Tesla gebruikt meer dan tien huishoudens? Dat staat plompverloren in de algemene pers en wordt zo maar klakkeloos geciteerd. Zelfs door een oud-minister… Ik probeer een berekening te maken. Ons huishouden gebruikt zeg 6.000 kilowattuur per jaar inclusief vijftig procent laden van mijn elektrische auto (rest onderweg en op mijn kantoor). Ik rijd 30.000 kilometer per jaar. Dat vraagt ongeveer 7.000 kilowattuur. Mijn huishouden gebruikt dus 2.500 kilowattuur. Mijn auto gebruikt dus minder dan drie keer de energie van mijn huishouden. Maar ik ben niet gemiddeld. Een normaal huishouden verbruikt meer dan 3.000 kilowattuur en een gemiddelde auto rijdt minder dan 15.000 kilometer per jaar. Dus waar komen die tien huishoudens vandaan? Een misrekenende oud-minister of algemeen journalist? Of rijdt een Tesla gemiddeld meer dan 150.000 kilometer per jaar?’

Draagkracht

Van de discussie die vervolgens op LinkedIn ontstond, heb ik ook weer geleerd. De ongenuanceerde opmerkingen kunnen we het beste negeren. Zo beweerde iemand dat Tesla’s op kolenstroom rijden, terwijl er sinds afgelopen zomer nauwelijks elektriciteit uit kolen wordt geproduceerd in Nederland.

Wel terecht was de opmerking dat het niet alleen gaat om de hoeveelheid energie, maar vooral om de maximale capaciteit van het net, met name op momenten dat er veel vraag is. Bijvoorbeeld ’s avonds als elektrische auto’s thuis aan de stekker gaan, of in winternachten als elektrische warmtepompen massaal op volle toeren draaien. Dat daar oplossingen voor moeten worden gevonden, staat als een paal boven water. En dat grote gebruikers meer moeten betalen voor de aansluiting op het net dan kleine verbruikers, vind ik ook niet meer dan billijk. Net zo goed als rekeningrijden. Sowieso moeten we steeds meer naar kosten die direct gerelateerd zijn aan gebruik.

Het probleem van de meeste discussies is echter dat diverse oplossingen die we hard nodig hebben om de energietransitie aan te jagen, al gauw verzanden in schijntegenstellingen. Met het gevaar dat we elkaar in de houdgreep nemen. Energietransitie gaat alleen werken als we zo weinig mogelijk van tevoren uitsluiten, niet in schijntegenstellingen geraken en naar draagkracht meebetalen.

 

Reageren? Via de mail: wim@industrielinqs.nl of via Twitter: @wimraaijen

Fotocredit: Kārlis Dambrāns
Bron: Petrochem 2-2020