blog

Column: Omkeren

Publicatie

19 mrt 2013

Auteur

Henk Leegwater, Lexxin

Categorie

Petrochem

Soort

blog

Tags

Verdraaide organisaties, terug naar de bedoeling is de titel van een boek dat ik graag zelf had willen schrijven. Fantastisch. De lezer van mijn columns weet dat ik mij al lang erger aan de overdreven nadruk op aandeelhouderswaarde, targets, werkprocessen, KPI’s, spreadsheetmanagement en andere praktijken uit de Angelsaksische denkbeelden van bedrijfsvoering. Ruim tien jaar geleden tijdens Petrovision, de voorganger van Deltavisie, sprak Donald Kalff als auteur van het boek Onafhankelijkheid voor Europa; Het einde van het Amerikaanse ondernemingsmodel er al over. Wij kunnen het in Europa beter doen dan de Amerikanen, juist omdat wij de capaciteit hebben onze bedrijven te runnen zonder die nagenoeg uitsluitend op de korte termijn gerichte financiële resultaten.

Kalff gaf een aantal treffende voorbeelden. Wij hebben wel de capaciteiten om uit te gaan van vertrouwen in medewerkers, klanten en leveranciers en wij kunnen ons ook richten op de langere termijn en langdurige samenwerkingsverbanden. We zouden dat kunnen, het zit in onze genen. Toch zijn we met z’n allen hard achter de Angelsaksiche cultuur aan gaan rennen. Met het meedoen aan de financiële crisis als gevolg. Deze crisis en ook onze oosterburen, toch de bakermat van het Rijnlandse model, die het aanmerkelijk beter doen dan wij, doen ons niet veranderen.

Die financiële crisis zelf is trouwens een mooi voorbeeld van systemen centraal stellen en niet de bedoeling. Systemen, daar ging het meer en meer om. Ook in de industrie. Bij BRZO 1999, onze implementatie van de Seveso II richtlijn, kwam de nadruk te liggen op systemen en beleid met als macabere resultante het verlengen van het ISO-certificaat aan Odfjell luttele weken voor de sluiting wegens onverantwoorde risico’s. Het draait dus om het systeem en niet om de bedoeling. En dat is juist wat zo helder wordt gemaakt in het boek Verdraaide organisaties, terug naar de bedoeling.

Auteur Wouter Hart stelt dat er drie lagen zijn, die als schillen om elkaar liggen: de bedoeling, de leefwereld en de systeemwereld. Die laatste moet ons helpen om in de leefwereld onze bedoeling waar te maken. Centraal staat de bedoeling. Van daaruit moeten we vertrekken: de pijl loopt dus van binnen naar buiten. De systeemwereld is wel behulpzaam, maar ondergeschikt aan de leefwereld en de bedoeling. Toch richten wij ons nagenoeg uitsluitend op de systemen, zoals het halen van financiële resultaten, targets, KPI’s etc. De pijl loopt dan verkeerd om: van de systeemwereld naar de bedoeling, van buiten naar binnen.

Feike Sijbesma, CEO van DSM, stelde onlangs in Buitenhof dat de economie weer terug moet naar zijn oorspronkelijke doel: gelukkig en gezond met elkaar leven. Dus niet meer het accent op geld verdienen, maar het accent op waarde toevoegen. Sijbesma gaat de pijl omkeren, dus vertrekkend vanuit de bedoeling. Super! Als het gaat om de economische groei, met daarbij de vraag of we ook zonder kunnen, zou hij graag meer Aziatisch denken in discussies willen zien. Ik denk dat hij dat zelf al heeft gedaan, want zijn opvattingen over ondernemerschap lijken één op één uit het boek De weg van de leider van de Dalai Lama en Laurens van den Muyzenberg te komen.

Als het Feike Sijbesma lukt de pijl om te keren, zou ik dit geweldig vinden en is hem zeer terecht een eredoctoraat verleend door de Universiteit Maastricht. Zoals je vroeger, helaas vroeger, praktijkhoogleraren had die de brug sloegen tussen theorie en praktijk, is hij dan hopelijk een praktijkdoctor die de wijsheid uit boeken in de praktijk weet te realiseren. Wat mij betreft hadden de Dalai Lama en Wouter Hart trouwens wel naast hem mogen staan, daar in Maastricht.

En als we dan de verdraaide organisaties weer teruggedraaid weten te krijgen, zal het vast niet meer voorkomen wat mijn vader in het ziekenhuis een keer is overkomen: hij werd wakker gemaakt, omdat zijn slaappil nog op het nachtkastje lag. Het ging daar dus om het systeem en niet om de bedoeling. Een mooi voorbeeld van de pijl van buiten naar binnen. Hopelijk lukt het ons met z’n allen vele pijlen snel om te draaien: vertrekkend vanuit de bedoeling, want daar gaat het om. Al leken we dat de afgelopen decennia even vergeten te zijn.

Henk Leegwater, Lexxin

Neem contact op - Bekijk profiel

Wellicht vindt u deze artikelen ook interessant

Schrijft u in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.