blog

Column: Orde van grootte

Publicatie

14 dec 2012

Auteur

Henk Leegwater, Lexxin

Categorie

Petrochem

Soort

blog

Tags

In het voorlaatste redactioneel commentaar van dit blad stond dat als alle schepen op deze aarde met SkySails van Dyneema zouden vliegeren het 32 ton CO2-emissie per dag zou schelen. Is dat veel of weinig? Zulke getallen zijn soms moeilijk te bevatten. Dat geldt ook voor de procesindustrie. Alleen de verschijning al. Rijd maar eens over de A15 richting Europoort; vooral ’s avonds zie je dan kilometerslang indrukwekkende vormen en ontelbare lampjes. Ik vind het bijna kunst. Wat er wordt geproduceerd is zeer divers en in omvang ook moeilijk te bevatten.

Toen ik na mijn studie de industrie in ging, had ik geen flauw benul van de ordegrootte van getallen. Als toen iemand met enige stemverheffing had gezegd dat een naftakraker wel zeventig ton etheen per dag produceert, had ik dat indrukwekkend veel gevonden, terwijl dat toch de capaciteit per uur is. Je mist de referentie. De capaciteit van een chemische plant wordt uitgedrukt in tonnen per jaar, of per dag. Daar heb ik inmiddels een gevoel voor opgebouwd. Een kraker produceert ruwweg zeshonderdduizend ton etheen per jaar en een polymeerfabriek tweehonderdduizend ton plastic per jaar. De oliewereld drukt haar raffinagecapaciteit echter weer uit in vaten per dag. De raffinaderijen van Shell en BP in Nederland verwerken ieder zo’n vierhonderdduizend vaten ruwe olie per dag. Is dat veel? Het is en blijft lastig om gevoel voor orde van grootte te krijgen.

Hoe zit dat met die 32 ton CO2 emissie per dag? Even terug naar de chemie van de middelbare school en we kunnen het uitrekenen. Het blijft toch leuk om eerder verworden kennis te kunnen gebruiken. Googlen leert dat in stookolie de verhouding tussen koolstof- en waterstofatomen ongeveer 1 staat tot 1,5 bedraagt. Bij verbranding van olie ontstaat hoofdzakelijk CO2 en H2O. Gegeven de atoomgewichten C=12, H=1 en O=16 wordt dus 13,5 kilogram olie omgezet in 44 kilogram CO2 en 18 kilogram water. De verbranding van één kilogram olie levert dus 3,3 kilogram CO2 op. Om 32 ton CO2 te krijgen moet derhalve ongeveer tien ton olie worden verstookt. Een beetje zeeschip verstookt ongeveer 150 ton stookolie per dag. Mocht de vlieger voor een schip zeven procent energie schelen, dan bespaart één schip dus al die 32 ton CO2 per dag en er bevaren wel tienduizend schepen onze wereldzeeën.

In datzelfde voorwoord stond dat de chemische industrie volgens Huntsman een besparingspotentieel heeft van 130 terajoule door de juiste inzet van katalysatoren. Ik neem overigens aan dat dit per jaar is. Nog zo’n getal dat mij niet direct iets zegt, 130 * 1012Joule. Om daar wat gevoel voor te krijgen, raadpleeg ik altijd graag BP’s statistisch wereldjaaroverzicht over energie (bp.com/statisticalreview). Hierin wordt een mooi inzicht gegeven van energieopwekking en -verbruik in de hele wereld, per land uitgesplitst. Om alle energiesoorten zoals aardolie, gas, steenkool, kernenergie, waterkracht met elkaar te kunnen vergelijken, wordt alles teruggerekend naar tonnen olie. In Nederland verbruiken wij 96 miljoen ton olie-equivalent aan energie per jaar. Per Nederlander dus vijf ton olie-equivalent per jaar, waarvan overigens de helft uit olie afkomstig is en éénderde uit aardgas. Voor een gezin bijna een tankwagen per jaar.

Nu dan het getal van Huntsman. Met behulp van de verbrandingswaarde van olie, 43GJ/ton, is dat simpel om te omrekenen: het komt overeen met drieduizend ton olie. Slimmer gebruik van katalysatoren is uiteraard prima en 130 terajoule klinkt indrukwekkend, maar ten opzichte van ons jaarverbruik in Nederland stelt het niet veel voor: 0,003 procent dus. En die raffinagecapaciteit van BP en Shell samen dan? Die bedraagt ongeveer één procent van de wereldproductie van 84 miljoen vaten olie per dag. Zo kan ik het in ieder geval zelf een beetje bevatten.

Henk Leegwater, Lexxin

Neem contact op - Bekijk profiel

Wellicht vindt u deze artikelen ook interessant

Schrijft u in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.