blog

Column: Te complex voor wetgeving

Publicatie

28 sep 2016

Auteur

Chris Aldewereld

Categorie

Petrochem

Soort

blog

Tags

Het kan u wellicht zijn ontgaan, maar er is in Den Haag een felle discussie gaande over het bepalen van risico’s in de industrie. Om meer gelijkheid te krijgen tussen de verschillende oplossingen die bedrijven bedenken en uitvoeren om hun risico’s laag te houden, heeft een groep van industrie-vertegenwoordigende brancheverenigingen een voorstel ingediend bij het ministerie. In dit voorstel wordt gebruik gemaakt van een getalsmatige uitdrukking voor de factoren ‘kans’ en ‘effect’. En daarmee kan het risico vervolgens als het ware worden berekend.
Het voorstel volgt de richtlijnen die door vooraanstaande instituten uit Amerika zijn opgesteld, maar de aannames die erbij horen, zijn niet altijd even duidelijk. En dat is vaak het probleem met dit soort risico-rekenen. De partijen die er volledig in geloven, gaan ermee om alsof het een soort harde wetenschap is waarbij de uitkomst een absolute waarde heeft. Alsof je risico kunt uitdrukken in een SI-eenheid.

 

Factoren
Een van de grootste problemen is dat het minder hard en absoluut is dan de meeste mensen zouden willen geloven. En dat is lastig, want daarmee wordt de toepasbaarheid van risico-rekenen kleiner en de complexiteit groter. Want hoe bevestig je de input en de uitkomsten van een dergelijke risicostudie? Niemand gaat bewust ongevallen veroorzaken om zijn studie te bevestigen. Dus wie kan vertellen welke getallen juist zijn en welke niet? Of onder welke omstandigheden bepaalde waardes mogen worden gebruikt?
We weten allemaal dat ongevallen altijd plaatsvinden als gevolg van vele factoren die tezamen leiden tot dat ene catastrofale moment. Maar hoe vergelijkbaar zijn al die factoren met de theoretische vergelijking die wordt gemaakt bij het risico-rekenen? En onderkennen we al die factoren wel, of gaan we ervan uit dat het merendeel niet relevant is? Hoe bevestigen we dat?
Er worden voor zover ik weet geen laboratoriumproeven gehouden om de getalsmatigheid uit dit soort theorieën te bevestigen. Dus kunnen we onze getallen enkel afleiden uit de ongevallen die daadwerkelijk hebben plaatsgevonden.

 

Niet vergelijkbaar
Als vergrotende trap komt het probleem naar voren dat het vergelijken van getallen van verschillende methodes meestal onbewust leidt tot onterechte conclusies. Als je de kans op overlijden van een individueel als gevolg van één enkel scenario hebt weten vast te stellen, kun je dat dan vergelijken met de kans op overlijden als gevolg van een auto-ongeval? Of een overstroming? Dat is toch wat we uiteindelijk willen weten? Want daarmee kan gegrond een besluit worden genomen over wat veilig genoeg is.
Maar helaas, dat gaat dus niet. De aannames die vast zitten aan het bepalen van de risico’s van autorijden, zijn totaal anders dan die van een industrieel ongeval. Als je het gevolg daarvan niet goed kunt afwegen, kun je de getallen ook niet vergelijken. Geen absolute waardes dus.

 

Nationaal niveau
U merkt wel, er zitten verschrikkelijk veel vragen vast aan dit soort benaderingen. En de belangrijkste ligt al snel in het verlengde van dit soort discussies. Want hoe druk je precies een mensenleven uit? Kom je dan niet snel uit bij een uitdrukking in geld? Die discussie kun je maar beter niet proberen te voeren, want daar ga je nooit uitkomen. En dan moet je jezelf nog afvragen of het wel ethisch is om zoiets te doen.
Al met al zijn dergelijke risicomethodes een prima hulpmiddel om te bepalen waar de grootste risico’s zitten in een bedrijf, maar voorlopig zie ik het gebruik ervan op nationaal niveau nog niet gebeuren. Want laten we eerlijk zijn, dit is toch veel te complex voor wetgeving?

 

Chris Aldewereld is ingenieur Scheikundige Technologie en werkzaam als Adviseur Industriële Veiligheid.
Aldewereld@gmail.com

Petrochem 8, 2020

1 december 2020

nieuws

Sabic en Plastic Energy starten bouw fabriek voor chemische recycling plastic

Wellicht vindt u deze artikelen ook interessant

Schrijft u in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.