blog

Column: Verantwoordelijkheid III

Publicatie

9 sep 2012

Auteur

Henk Leegwater, Lexxin

Categorie

Petrochem

Soort

blog

Tags

Jarenlang kregen managers bonussen uitgekeerd omdat ze de kosten van hun bedrijven wisten te reduceren. Moeilijk? Welnee: je bespaart op onderhoud. Easy money, vooral omdat onderhoud toch is uitbesteed en het je eigen personeel niet raakt. Geen problemen dus met de OR en niemand die er verder iets van merkt: de plant draait gewoon door en blijft winst maken. Meer nog zelfs vanwege de gereduceerde kosten. De manager wordt gepromoveerd naar de volgende job met een nog hoger salaris en nog vettere bonussen en zijn opvolger speelt hetzelfde spel. Niemand die protesteert.

De bekende zondvloed komt later als die managers al lang vertrokken zijn. Want zo lang blijven ze niet op dezelfde stoel zitten: feed back op eigen handelen vindt niet plaats. En dan, ja dan komt een moment dat het bedrijf moet worden stilgelegd wegens achterstallig onderhoud, omdat alle grenzen van veiligheid zijn overschreden. Eindelijk dan toch wijs geworden? Nee hoor, het wordt zelfs door de hoogste baas ontkent. Lees het hoofdinterview in de vorige Petrochem er maar op na. De waarheid die hij wilde verbloemen, is intussen achterhaald en hij is ontslagen.

De overheid, met dank aan de klokkenluiders want intern durft niemand dit openlijk aan te kaarten, was hiervoor nodig. Niet voor even stop, maar voor wel twee jaar. Omgeving en medewerkers hebben blootgestaan aan risico’s die we niet accepteren. Alle inkomsten staan stop en uitgaven gaan door. De reputatie van het bedrijf en zelfs de hele bedrijfstak naar de pietjes. En waarom? Omdat managers zo nodig hun bonussen wilden binnenhalen. Gedreven door boekhouders die de kosten wilden verlagen om zo de aandeelhouders gunstig te stemmen. Zijn die aandeelhouders dan niet ontevreden nu, nu hun bedrijf stilligt? Welnee, want die aandeelhouders hebben gecasht en zijn ook al lang vertrokken.

Ik had niet gedacht dat ik er een drieluik van zou moeten maken, maar Odfjell, ik kan er nog steeds niet omheen, helaas. Maar drieluiken hebben ook hun charme heb ik ontdekt. Ik heb er pas nog een aangeschaft en het blijft mij intrigeren en ik raak er niet op uitgekeken. Trouwe lezers weten dat ik de ingrediënten van dit drieluik al eerder heb opgediend: feed back als essentie van het leven, de vermaledijde boekhouders van het Angelsaksische systeem, het Rijnlandse denken dat ons veel sterker had kunnen maken, ingenieurs die opzij worden geschoven of zelfs ontslagen, gezondheid ondergeschikt aan economie, kortetermijndenken dat langetermijndenken heeft overschaduwd, competenties zonder inhoud, enzovoort.

Meer dan eens heb ik meegemaakt dat mensen worden ontslagen, omdat ze niet in de “mainstream” van het bedrijf passen. Bij aanname wordt zware nadruk gelegd of iemand wel in de bedrijfscultuur past. Binnen het bedrijf durven mensen elkaar steeds minder tegen te spreken, zeker in de huidige tijd van onzekerheid. Zo vergroot je de kans dat medewerkers als lemmingen achter elkaar aanrennend het ravijn instorten. Zalig zijn dus de klokkenluiders die ons voor grote rampen behoeden. Maar zo kan het natuurlijk niet, het moet anders. Is één Odfjell voldoende om ingenieurs weer aan de macht te helpen? Of zitten de boekhouders nog steeds te stevig in het zadel en blijven we papieren ISO-certificaten belangrijker vinden dan de werkelijkheid buiten?

Tekenend vond ik het standpunt van de drie genomineerde plantmanagers of the year 2012 die tijdens Deltavisie 2012 unaniem van mening waren: laat de overheid ons beter en degelijker controleren en ook forse sancties opleggen bij misstanden. Kunnen zelfs zij het niet redden tegen de krachten in hun bedrijven? De oplossing lijkt nu wel duidelijk: een sterke en deskundig controlerende overheid die niet terugdeinst om forse sancties op te leggen. Het idee dat het bedrijfsleven zelf verantwoordelijkheid neemt, is nu toch te vaak te idealistisch gebleken.

Overigens, dat lemmingen achter elkaar het ravijn in storten, is een wijdverbreid mistverstand. Filmmaker Disney heeft dat in de film White Wilderness uit 1958 bewust zo in scene gezet. Die arme beestjes werden door filmmakers over de rand geduwd. Waarom? Duidelijk toch voor zo’n film uit een Angelsaksisch land: vanwege het effect en winstbejag. Dieren zelf? Die zijn niet zo stom.

Henk Leegwater is zelfstandig consultant

Henk Leegwater, Lexxin

Neem contact op - Bekijk profiel

Wellicht vindt u deze artikelen ook interessant

Schrijft u in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.