blog

Column: Zwarte bladzijde

Publicatie

9 sep 2015

Auteur

Chris Aldewereld

Categorie

Petrochem

Soort

blog

Tags

Piper Alpha, Flixborough, Texas City; we kennen er allemaal wel een aantal. Incidenten uit de (chemische) industrie met vele slachtoffers. En helaas lijkt het erop dat we er aan dit rijtje eentje kunnen toevoegen: Tianjin, China. Tijdens het schrijven van deze column is er nog niet veel bekend over het ongeval. Het voorlopige dodental staat ruim over de honderd en er wordt een groot aantal mensen nog vermist. Nu, tijdens het lezen van dit stuk, is er hopelijk meer bekend over de oorzaak.
Wat in elk geval opvalt, is de grootte van de explosies die hebben plaatsgevonden en het aantal slachtoffers onder de hulpdiensten. Zoals we bij China wel gewend zijn, is de hoeveelheid informatie die naar buiten wordt gebracht erg summier. Vast staat dat de hulpdiensten niet geweten hebben waar zij op af gingen, want anders hadden ze vast andere keuzes gemaakt. Op het moment van schrijven is nog altijd niet bekend hoeveel en welke stoffen precies aanwezig waren bij het bedrijf (700 ton zwaar giftig natriumcyanide, red.). Dit geeft wel aan dat dit dus ook niet bekend is geweest tijdens het incident. En als je niet weet waar je mee te maken hebt, kun je als brandweer ook geen passende strategie bepalen. Eigenlijk kan de brandweer in zo´n geval helemaal niets doen, want een goedbedoelde poging kan een incident zelfs verergeren.

 

Beste bestrijdingsstrategie
In Europa, en zeker in Nederland, is het gangbaar dat bij het gebruik van grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen, een informatievoorziening voor de hulpdiensten in stand wordt gehouden. Nauwkeurig worden de aanwezige hoeveelheden gevaarlijke stoffen bijgehouden en gerapporteerd. Bij incidenten zijn deze gegevens allemaal beschikbaar voor de hulpdiensten. Toch is dit maar een klein stukje. Het bestrijden van incidenten in de chemie vraagt om een bijzondere aanpak. In de hectiek van een incident is vaak niet alle informatie direct voor handen en zaken die in normale omstandigheden heel vanzelfsprekend zijn, worden onder tijdsdruk simpelweg vergeten. U moet zich voorstellen dat het om erg lastige situaties gaat.
Bij incidenten is altijd sprake van een afwijkende situatie, want anders was er geen sprake van een incident. Gevaarlijke stoffen komen uit installaties, waar dat niet bedoeld is en vaak ook niet wordt verwacht. En er zijn veel onzekerheden. Als bij een brand bijvoorbeeld de oorzaak al bekend is en men weet welke stoffen de brand voeden, dan is nog maar de vraag welke gevolgen die brand allemaal kan hebben. Welke procesdelen worden allemaal bedreigd en wat is het gevolg daarvan. De meeste installatie zijn niet ontworpen op verhitting van buitenaf. En branden in de chemische industrie hebben de eigenschap snel heel groot te kunnen worden, door de eigenschap van de gebruikte stoffen en de condities waaronder die stoffen worden gebruikt. Het opwarmen van toxische stoffen kan tot kookverschijnselen leiden, waardoor giftige dampwolken kunnen ontstaan. En wat voor verbrandingsproducten levert die brand allemaal op? En hoe schadelijk zijn die? En wat is nu de beste bestrijdingsstrategie? U snapt wel, een zeer complexe situatie.

 

Soort ‘doemdenken’
Daarom is het bestrijden van dergelijke incidenten een samenspel tussen overheid en bedrijf. Samen hebben ze de mensen, de middelen en vooral gezamenlijk de kennis. Toch richten we ons veelal op het voorkomen en minder op het bestrijden, want ‘voorkomen is beter dan genezen’. Maar ja, hoewel we allemaal zo gezond mogelijk leven, worden we toch allemaal wel eens ziek. En dan is het fijn dat we medicijnen hebben ontwikkeld. Zo ook in de industrie. Het uitgangspunt is dat we proberen de stoffen binnen de leidingen te houden, maar we moeten voorbereid zijn op wat er moet gebeuren als dat een keer niet lukt.
Het klinkt misschien als een soort ‘doemdenken’, maar incidenten als in China tonen aan dat nadenken over de benodigde bestrijding noodzakelijk is. Een goede voorbereiding is het halve werk. Het testen en beoefenen van de getroffen maatregelen is minstens zo belangrijk. En uiteindelijk is het ook in het belang van het bedrijf dat incidenten snel kunnen worden bestreden. Dan blijven de schade, de negatieve media-aandacht en het productieverlies namelijk ook beperkt.
Ik ben in elk geval benieuwd naar de oorzaken en leerpunten van het incident in Tianjin, zodat we weer betere maatregelen kunnen nemen. En natuurlijk deze zwarte bladzijde achter ons kunnen laten, maar zeker niet vergeten.

 

Chris Aldewereld is ingenieur Scheikundige Technologie en werkzaam als Adviseur Industriële Veiligheid

Petrochem 3, 2021

21 april 2021

nieuws

Yolande Verbeek finalist Plant Manager of the Year 2021 verkiezing

AGENDA

Wellicht vindt u deze artikelen ook interessant

Schrijft u in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.