Op de bedrijventerreinen Kraaiven en Vossenberg werken vijf bedrijven aan een systeem voor duurzaam watergebruik en hergebruik. Dit zijn een drinkwaterbedrijf, twee waterschappen, de gemeente Tilburg en de provincie. Het algoritme AquaVest van Bureau Frontier Ventures, in februari uitgeroepen tot Water Innovator of the Year, geeft adviezen. Die laten een goede basis zien voor meer samenwerking in de waterketen. De verwerking van alle data en opstellen van scenario’s duurt nog tot eind mei.

Vraag en aanbod worden in Tilburg slim bij elkaar gebracht. Het resultaat moet zowel goed voor het milieu als voor de bedrijfsvoering van betrokken partijen uitpakken.

Dit pilotproject moet ervoor zorgen dat er ook op lange termijn voldoende water van goede kwaliteit is. Doel is een manier te vinden die waterbesparing en kostenbesparing combineert. De deelnemers leveren gegevens aan voor het rekenmodel. Daarna komt AquaVest met scenario’s die tot een verbetering van het totale watersysteem leiden. Te denken valt aan voorstellen voor het gebruik van oppervlaktewater en het gebruik van de uitstroom van een rioolwater of afvalwaterzuivering. In de toekomst wordt ook de waterbehoefte van de landbouw en de natuur meegenomen.

Informatie duurzaam watergebruik

Founding director Duska Disselhoff van Frontier Ventures: ‘Het gebruik van algoritmen voor complexe systemen is op zich bekend. Ons algoritme heeft zich al bewezen in de olie- en gasmarkt. Deze aanpak is nieuw in de waterwereld. Waterschap De Dommel, Brabant Water en de Provincie Noord-Brabant zagen de toegevoegde waarde van AquaVest. We werken nu aan het samenbrengen van zoveel mogelijk gegevens om daaruit waardevolle informatie te kunnen destilleren.’

‘Dit is een ideale pilot’, gaat Disselhoff verder. ‘We hebben zelf een achtergrond in de private sector. Hiermee kunnen we een link leggen naar de publieke organisaties en de samenwerkingen versterken. We willen ook testen of de verwachtingen van de publieke sector impact hebben op de private omgeving.’ In de toekomst leggen de algoritmen koppelingen met publieke databases. Daarin zitten gegevens zoals rivierwaterkwaliteit of grondwaterkwaliteit. Hiermee kunnen projecten gemakkelijker worden uitgevoerd. Ook kan dan pro-actief worden gewerkt aan nieuwe mogelijkheden.

Gebiedsgerichte aanpak

In deze pilot onderzoeken de partijen hoe gebiedsgericht kan worden gewerkt aan het duurzaam omgaan met water. De uitkomsten dienen als basis voor de overheid en industrie om te kiezen welke investeringen zij daadwerkelijk willen doen.

István Koller is strategisch milieumanager voor de industrie bij Waterschap De Dommel. ‘In Brabant hebben we vooral zandgronden. Hoewel er de laatste tijd veel regen is gevallen, houdt het oppervlak niet lang stand. In een droge zomer hebben we nog steeds te maken met waterstress. Hierdoor neemt de beschikbaarheid van grondwater af. Dit betekent dat bedrijven, de landbouw en de natuur concurreren om de schaarse zoetwaterbronnen. Dit terwijl we ook alternatieve waterbronnen beschikbaar hebben. Zo exploiteren we zelf een rioolwaterzuiveringsinstallatie, waarvan we het effluent als irrigatiewater kunnen gebruiken. Als we de waterketen kunnen verlengen of zelfs sluiten, kan dat de stress verlichten. Dat vraagt wel om coördinatie tussen alle betrokkenen. Samen met de Provincie Noord-Brabant hebben we daarom besloten om te investeren in een pilot waarin we AquaVest inzetten als beslissingsondersteunend instrument.’

In dit project werken Agristo, Coca Cola European Partners Nederland, International Flavors & Fragrances, Fujifilm, Brabant Water, Waterschap Brabantse Delta, Waterschap De Dommel, gemeente Tilburg en de provincie Noord-Brabant samen.

 

Inspiratie uit de praktijk. Dat was de kerngedachte van de bedrijfsbezoeken die een groep ondernemers en deskundigen op 7 februari 2020 brachten aan Nouryon en EEW in Noord-Groningen. De inspiratietour Noord-Nederland was georganiseerd door NVDE, VEMW en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De aanwezigen kregen tijdens de verplaatsingen per bus ook informatie over actuele ontwikkelingen en tips om onder meer met regelingen innovaties te kunnen doorvoeren.

Bezichtiging controlekamer - Foto Joost BoersNaast de organisatoren stapten ruim dertig belangstellenden in de bus om zich te laten informeren. Belangstelling om in de praktijk te zien welke vorderingen er worden gemaakt was een gemene deler. Marte Sveistrup (adviseur industriële veiligheid, Sweco Nederland): ‘Ik houd me naast veiligheid ook bezig met duurzaamheid. Ik vind het interessant om een kijkje te kunnen nemen bij bedrijven en met mensen te kunnen praten over oplossingen die in de praktijk worden gevonden. Natuurlijk is het leuk om met andere mensen te praten. Zo hoor je waar ze tegenaan lopen in hun praktijk.’ Ze vond vooral de SDE++ regeling interessant: ‘Dit is een interessante kans om bedrijven te helpen hun proceste verduurzamen. Dat er ook vanuit de overheid extra geld beschikbaar is, is natuurlijk mooi meegenomen. Het blijft lastig dat wanneer er geen goede business case achter een verduurzamingsproject zit. Dan zullen bedrijven het niet of minder snel uitvoeren.’

Brede inzet waterstof

Inspiratietour Noord-Nederland CPZ - Foto Joost BoersBij Nouryon gaf Chris Henny een algemene presentatie over het bedrijf. Ook de samenwerkingen die op het Chemiepark Delfzijl bestaan werden meegenomen. Zo komt bij de elektrolyse van zout chloor en waterstof vrij. De waterstof wordt al bij de warmtekrachtcentrale Delesto, een waterstoftankstation en andere bedrijven op het Chemiepark Delfzijl ingezet. Vorig jaar zijn al plannen gepresenteerd om een 20MW elektrolyser te ontwikkelen specifiek voor de productie van waterstof. BioMCN wil hiermee groene methanol produceren. Ook SkyNRG kan waterstof gebruiken voor de productie van groene brandstoffen op basis van waterstof in combinatie met reststromen van bijvoorbeeld gebruikt frituurvet. Hiervoor worden de mogelijkheden om de waterstofproductie naar 60MW op te schalen bestudeerd.

De deelnemers bezochten bij Nouryon warmtekrachtcentrale Delesto-2 die vanaf oktober 2020 als start-stop elektriciteitscentrale in gebruik wordt genomen om pieken in de stroomvraag op te vangen. Dit zal vooral gebeuren in de herfst, winter en voorjaar. Het was nodig deze om te bouwen omdat de installatie geen stoom hoeft te leveren.

Terugwinnen grondstoffen uit afvalstoffen

Van afval energie maken - en meer - door EEW - Foto Joost BoersIn de middag stond EEW Delfzijl op het programma van de inspiratietour Noord-Nederland. Deze afvalverbrandingsinstallatie verbrandt gemiddeld 53% biogene stoffen en geldt daarmee als duurzaam. Het bedrijf levert 166.000 MWh stroom en 482.000 MWh stoom aan bedrijven op Chemiepark Delfzijl en spaart daarmee al 100.000 ton CO2-uitstoot per jaar. Immers: bedrijven hoeven geen aardgas te gebruiken.

Het bedrijf presenteerde projecten die in de komende jaren worden opgestart, zoals de verwerking van zuiveringsslib, het terugwinnen van natriumbicarbonaat als adsorptiemiddel, CO2-afvang uit rookgassen en de recycling van fosfor uit rookgassen van de slibverbrandingsinstallatie. Dit zijn stoffen die op andere plaatsen kunnen worden hergebruikt. Daarnaast wordt warmte uit rookgassen gebruikt om warmwater te leveren. Ook gaat EEW met groene stroom perslucht leveren voor Oosterhorn. Deze projecten zorgen in de toekomst voor verdergaande winsten op gebied van milieu en klimaat. Het eerste begin is minder CO2 uitstoot door centrale productie. Ook hier bekeken de deelnemers de afvalverbrandingsinstallatie in bedrijf.

Ambities Klimaatakkoord

Interesse voor installaties bij EEW - Foto Joost BoersHet duurzamer maken van de industrie komt voort uit de ambities van het Klimaatakkoord. De deelnemers aan de inspiratietour Noord-Nederland vonden deze dan ook een belangrijk aantrekkingspunt om aan te sluiten.

Energie-adviseur Kris Bhattacherjee van Enerlectro zag dat duurzame veranderingen nodig zijn. Deze stellen eisen aan mensen en hun omgeving. ‘Ik maak vandaag kennis met praktijk-cases en zie waar mensen mee te maken hebben’, vertelt hij. Hij ziet in zijn dagelijkse praktijk dat de wil er vaak is. Niet iedereen heeft helder waar ze het beste kunnen beginnen. En tijdens de dag werden interessante voorbeelden gepresenteerd van bedrijven die goed op weg zijn.

Een bekende in de regio is Herman Prinsen, regioconsulent Noord Nederland bij RVO. Hij is vertrouwd met de installatie van Nouryon. In de bus presenteerde hij verschillende regelingen toe die er zijn. Hij wierp een blik in de toekomst om ondernemers te helpen stappen te nemen nieuwe en duurzame technologie in te zetten. ‘Iedereen moet experimenteren met nieuwe technieken. Dat maakt deze tijd enorm boeiend. Voor mij is deze dag goed om te zien welke vragen er leven. We brengen mensen bij elkaar die kunnen samenwerken of ervaringen uitwisselen.’

Inspiratietour op Chemiepark Delfzijl - Foto Joost BoersJacques van de Worp, beleidsadviseur bij VEMW, ziet de doelstellingen uit het Klimaatakkoord als een grote opgave. ‘We moeten daar met veel partijen voor samenwerken om de resultaten te bereiken’, geeft hij aan. Sveistrup vindt het goed met verschillende partijen op stap te zijn geweest. ‘Ik denk door juist de verschillende partijen: industrie, ingenieursbureaus en overheid bij elkaar te brengen, we een versnelling in de verduurzaming van Nederland kunnen bereiken. Interessant vond ik ook dat EEW heel praktische voorbeelden gaf hoe zij (delen) van de processen ‘vergroend’ hebben.’

Samen werken aan groene technieken

De inspiratietour Noord-Nederland bracht inzichten bij Marloes Uitdewilligen, Engineer sustainable energy bij Powerspex: ‘Vooral om te zien en te horen hoe alles samenvalt, zowel qua productie (eindproduct van de een is grondstof voor de ander) als qua utilities. Zo kom je samen verder en kun je samen vergroenen.’ Bij haar zat er een duidelijke component in naar de dagelijkse praktijk. ‘In de praktijk van procesautomatisering is het een bevestiging dat de energieproductie veel flexibeler aan het worden is. EEW en Nouryon zijn het type bedrijven op onze markt. En het is dus voor mij dus interessant om te zien dat je van een continubedrijf naar een flexibeler bedrijf kunt ombouwen. Dat zal ook heel wat van de procesregelingen vragen.’

Inspiratie over energietransitie en nieuwe technieken - Foto Joost BoersOp de terugweg plaatste Bart Bramer van Stork Thermeq een hybride kijk op boilers. De e-boiler gebruikt duurzaam opgewekte elektriciteit in plaats van aardgas voor stoom, waardoor CO2 reductie kan worden bereikt gedurende ongeveer 25% van de tijd. De hybride boiler kan tot 60 bar, tot 90 MW. Hij moet worden aangesloten op 6 kV of hoger. Gevalideerd door het 6-25-platform van FME (6 megaton CO2 besparen in 2025) wil Stork dit naar de markt brengen.