Het kabinet kondigt het eerste niveau van een gascrisis af: de vroegtijdige waarschuwing. Daarmee treedt het Bescherm en Herstelplan Gas in werking. Rusland levert momenteel veel minder gas aan Europa dan afgesproken waardoor het risico op gastekorten in Europa toeneemt. Het kabinet scherpt daarnaast de energiebesparingsplicht voor bedrijven aan en zal een nationaal doel voor energiebesparing uitwerken.

Het kabinet neemt deze stap om Nederland zo goed mogelijk voor te bereiden op de winterperiode. Met de inwerkingtreding van het Bescherm en Herstelplan moeten gasbedrijven dagelijks gedetailleerde informatie over gasleveringen met de overheid delen. Daardoor kan het kabinet de gasmarkt nog strakker monitoren en aanvullende maatregelen nemen wanneer de situatie daarom vraagt.

Het kabinet heft daarnaast de productiebeperking voor kolencentrales per direct op om gas te besparen voor het vullen van de gasopslagen, en kondigt een nationaal doel voor energiebesparing en een tijdelijke gasbesparingstender aan.

Waarschuwing

In het Bescherm en Herstelplan Gas staan de maatregelen opgenomen die Nederland kan nemen als er een tekort aan gas dreigt. De vroegtijdige waarschuwing is de eerste van in totaal drie crisisniveaus. Er zijn nu geen acute gastekorten in Nederland, maar de teruglopende gasleveringen kunnen wel gevolgen hebben. Bijvoorbeeld voor de energieprijzen en voor het vullen van de gasopslagen in Nederland en Noordwest Europ. Dat vullen is  dat nodig om zeker te zijn dat er voldoende gas beschikbaar is voor de komende winterperiode.

Met het afkondigen van het eerste niveau van een gascrisis moeten gasbedrijven dagelijks aanvullende gedetailleerde informatie aanleveren over actuele gasleveringen en -voorraden. Hiermee kan het kabinet de gasmarkt nog strakker monitoren en direct aanvullende maatregelen nemen wanneer de situatie daarom vraagt.

Energiebesparing

De urgentie om energie te besparen is door de teruglopende leveringen van Russisch gas nog verder toegenomen. Het kabinet doet daarom een dringende oproep aan bedrijven en huishoudens om zoveel mogelijk energie te (blijven) besparen, ook in de zomer. Op 4 juli gaat de Energiebesparingscampagne ‘Zet ook de knop om’ verder met nieuwe besparingsadviezen voor bedrijven en huishoudens die zijn gericht op de zomerperiode.

Onderdeel van de campagne voor bedrijven is een tool voor het MKB waarmee ondernemers direct kunnen zien welke energiebesparings- en verduurzamingsmaatregelen zij in hun bedrijf kunnen nemen en welke subsidies daarvoor beschikbaar zijn. Het kabinet scherpt daarnaast de energiebesparingsplicht voor bedrijven aan en zal een nationaal doel voor energiebesparing uitwerken.

Kolencentrales

Omdat het risico op gastekorten groter is geworden heeft het kabinet besloten per direct de productiebeperking voor kolencentrales voor 2022 tot en met 2024 in te trekken. Dat betekent dat de kolencentrales weer op vol vermogen mogen produceren, waardoor er minder gas nodig is voor de productie van elektriciteit door gascentrales. Hiermee wordt het risico op gastekorten kleiner en kan het makkelijker worden om de gasopslagen in Nederland en Europa te vullen. Het doel is daarbij om de gasopslagen in Nederland dit jaar verder te vullen dan Europees is afgesproken. Het kabinet komt binnenkort met aanvullende maatregelen om de extra CO2-uitstoot van de kolencentrales te compenseren. En werkt op korte termijn een tijdelijke gasbesparingstender uit waarmee grote gasverbruikers een financiële prikkel krijgen om hun gasverbruik te verminderen.

Groningen

Staatssecretaris Vijlbrief heeft aan de Tweede Kamer laten weten dat Groningenveld in oktober dit jaar, zoals toegezegd, op de waakvlam gaat. Het kabinet wil het Groningenveld in 2023 kunnen sluiten. Vanwege de onzekere geopolitieke ontwikkelingen heeft staatssecretaris Vijlbrief er voor gekozen om dit jaar nog geen putten definitief te sluiten.

Gashandelaar GasTerra heeft besloten niet in te gaan op de eenzijdige betalingseisen van Gazprom. Deze betalingseisen zijn een gevolg van een door de Russische president Poetin opgesteld decreet over de betaling van de levering van Russisch gas. Gazprom heeft als reactie op dit besluit van GasTerra kenbaar gemaakt de levering met ingang van 31 mei 2022 te staken.

In het op 31 maart jl. afgekondigde decreet stelt de Russische president Poetin dat Russisch gas voortaan in roebels betaald moet worden. Hiertoe moeten door de koper van het gas zowel een euro- als een roebelaccount geopend worden bij de Gazprombank in Moskou. GasTerra gaat niet in op deze betalingseisen. Dit omdat zij een risico zijn voor schending van de door de EU opgestelde sancties, maar ook omdat er te veel financiële en operationele risico’s kleven aan de vereiste betalingsroute. Met name het openen van rekeningen in Moskou onder Russisch recht en de controle hiervan door het Russische regiem zijn een te groot risico voor het bedrijf uit Groningen.

Alternatieve bronnen

De staking van de levering door Gazprom houdt in dat tot 1 oktober 2022, de datum waarop het contract eindigt, ongeveer 2 miljard m3 aan gecontracteerd gas niet geleverd gaat worden. GasTerra heeft hierop geanticipeerd door elders gas in te kopen.

De Europese gasmarkt is sterk geïntegreerd en groot. Het is op voorhand niet te zeggen welke invloed het wegvallen van 2 miljard m3 Russisch gas heeft op de vraag-/aanbodsituatie en of de Europese markt dit wegvallende aanbod met beperkte consequenties kan opvangen.

GasTerra heeft er herhaaldelijk bij Gazprom op aangedrongen de contractueel afgesproken betalingsconstructie en leveringsverplichtingen te respecteren, helaas tevergeefs.

De Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT-IOD) verdenkt een groot internationaal testlaboratorium van het grootschalig vervalsen van analyseresultaten. Het bedrijf levert inspecties, analyses en certificeringen aan bedrijven die producten ontwikkelen voor de olie-, gas-, chemicaliën- en agro-industrie, zoals brandstoffen.

De ILT-IOD heeft aanwijzingen dat het bedrijf niet integer handelt en monsters manipuleert of analyses aanpast, met als oogmerk financieel gewin voor de betrokken bedrijven. Gesjoemel met uitkomsten maakt dat geteste producten in werkelijkheid (veel) schadelijker voor mens en milieu kunnen zijn.

Een testlaboratorium hoort onafhankelijk en onbevooroordeeld te testen en analyseren, stelt ILT-IOD in een persbericht. Uitkomsten van deze analyses bepalen wat de risico’s voor de gezondheid van mensen, of schade of gevaren voor de leefomgeving en het milieu zijn. De integriteit van testen van laboratoriummonsters en onderzoeksrapporten zijn dus cruciaal.

De ILT-IOD heeft bij doorzoekingen op twee vestigingslocaties van het bedrijf gegevensdragers en administratie in beslag genomen. Er zijn geen aanhoudingen verricht.

Gasunie huurt de komende vijf jaar een drijvende LNG-installatie (FSRU) van het Amerikaanse New Fortress Energy. Deze brengt vloeibaar aardgas naar de Eemshaven waar het de LNG omzet in aardgas. De installatie is ook geschikt voor de opslag van gas. Het is de tweede FSRU die Gasunie heeft gecontracteerd. Eind april maakte het bedrijf al bekend dat het een FSRU van de Belgische rederij Exmar heeft gehuurd.

Met deze tweede drijvende LNG-installatie breidt Gasunie-dochter EemsEnergy Terminal haar nieuwe LNG-terminal in de Eemshaven verder uit. Daardoor kan nu in totaal acht miljard kubieke meter LNG worden omgezet in aardgas.

De eind april gestarte tender voor marktpartijen leidde tot overweldigende belangstelling. In deze niet-bindende fase hebben al meer dan vijftien partijen hun interesse getoond in het gebruik van de terminal en is de vraag vier keer zo groot als het aanbod. Deze partijen kopen het LNG-gas in en gebruiken de nieuwe drijvende terminals om al deze winter vloeibaar aardgas naar Nederland te kunnen brengen. Ze hebben tot 10 juni de tijd om hun interesse om te zetten in een bindend contract.

Alternatief

Beide schepen worden in augustus in de Eemshaven verwacht. Zodra de twee drijvende installaties zijn afgemeerd, volgt het technisch gereed maken, de aansluiting op het al bestaande gasnetwerk in de Eemshaven en tenslotte de aanvoer van de LNG. Beide installaties zullen naar verwachting dit najaar operationeel zijn. Vanuit de Eemshaven regelt Gasunie Transport Services verder voor het transport van gas via het landelijke gasleidingnet.

De drijvende installaties zullen in ieder geval de komende vijf jaar worden ingezet als tijdelijk alternatief voor Russisch gas. Tegelijkertijd onderzoeken de partijen de mogelijkheid voor de bouw van een vaste terminal aan land. Die terminal zal op den duur ook kunnen worden ingezet voor de aanlanding van groene waterstof.

Optimalisatie GATE

Medio maart maakte Minister Jetten van Energie en Klimaat bekend dat het Nederlandse kabinet samen met Gasunie onderzoekt hoe de importcapaciteit voor LNG in Nederland op korte termijn kan worden vergroot. De import van LNG kan bijdragen aan minder afhankelijkheid van gas uit Rusland. Gasunie is hierover al enige tijd intensief met het kabinet in overleg. Naast Eemshaven zal ook de bestaande GATE terminal op de Maasvlakte in Rotterdam worden geoptimaliseerd om meer LNG te kunnen realiseren. Eemshaven en Rotterdam samen zullen dan de LNG-capaciteit in Nederland verdubbelen.

Het onafhankelijk willen zijn van Russisch gas geeft de Hanseatic Energy Hub in Stade (Duitsland) een boost. Al in de zomer van 2022 kunnen internationale marktpartijen terminalcapaciteit gaan boeken. De nieuwe LNG-terminal moet tegen 2026 operationeel zijn.

‘De vraag in de markt is groot en HEH bevindt zich al in een vergevorderde positie met zeer gedetailleerde informatie over de commerciële en technische elementen van de terminal’, aldus Danielle Stoves, commercieel directeur Hanseatic Energy Hub. Zo heeft het Duitse energiebedrijf EnBW al aangekondigd minimaal drie miljard kubieke meter aardgas per jaar aan importcapaciteit te willen boeken. De Stade LNG-terminal krijgt in totaal een capaciteit van 13,3 miljard kubieke meter aardgas per jaar. Dit komt overeen met ongeveer vijftien procent van de Duitse gasvraag.

Het HEH-consortium, bestaande uit Fluxys, Partners Group en Buss Group, is onlangs uitgebreid met Dow, directe buur in het industriepark Stade. De partners waren vorig jaar al overeengekomen dat Dow restwarmte aan de terminal gaat leveren. Daarmee kan HEH zonder uitstoot vloeibaar gas hervergassen naar de oorspronkelijke gasvorm. Als onderdeel van het partnerschap stelt Dow ook bouwgrond voor de terminal en infrastructuurdiensten beschikbaar.

De hub is in eerste instantie ontworpen voor LNG en koolstofarme energiebronnen zoals bio-LNG en synthetisch methaan. Naarmate het wereldwijde aanbod groeit, is het straks ook klaar om CO2-neutrale energiebronnen zoals ammoniak te importeren.

CEO Karen de Lathouder van BP Nederland verzorgt een van de key talks tijdens de opening op 22 juni van iLinqs, het festival van de industrie.

BP is al vijftig jaar aanwezig in de Rotterdamse haven. In de raffinaderij in de Europoort worden nu oliemoleculen omgezet in allerlei producten. ‘In 2030 zullen dat andere moleculen zijn: biobrandstof, waterstof,’ stelde De Lathouder onlangs. BP Nederland staat dus in het oog van de industriële transformatie. Tijdens een persoonlijke talk vertelt De Lathouder hoe zij de nabije en verdere toekomst ziet en waar de uitdagingen liggen.

Sinds dit jaar CEO

Na de studie en chemische technologie en promotie aan de TU Delft werkte Karen de Lathouder van 2008 tot 2015  bij Shell en AkzoNobel. In 2015 ging zij voor de oliemaatschappij Orpic in Oman aan de slag. Vanaf 2017 werkt ze bij BP,  in Engeland en Duitsland. Sinds dit jaar is zij CEO van BP Nederland.

iLinqs

Tijdens het iLinqs festival op 22 en 23 juni 2022 vieren we de industrie in de Onderzeebootloods in Rotterdam. Op verschillende terreinen is de industrie in transitie. Denk aan energie, grondstoffen, water maar ook op het gebied van digitalisering. Op die manier kan zij oplossingen bieden voor grote maatschappelijke uitdagingen. Echter, om deze transformatie mogelijk te maken is veel nodig: innovaties, investeringen, infrastructuur en niet te vergeten heel veel mensen. Het wordt tijd om de industrie in het spotlicht te zetten als stabiele, creatieve en vooral ook aantrekkelijke sector voor nieuwe generaties. Daarom nemen Industrielinqs en iTanks het initiatief om samen met verschillende andere partners, waaronder de Provincie Zuid-Holland, de VNCI en Deltalinqs het eerste Festival van de Industrie te organiseren: iLinqs.

Schrijf hier in voor het festival.

De drijvende LNG-installatie van  Exmar die nu nog in Singapore ligt, gaat in mei op transport richting Nederland. Gasunie verwacht de installatie begin augustus in de Eemshaven. Vandaag start de inschrijving voor marktpartijen die LNG naar Europa willen brengen. 

In de Eemshaven komen installaties waar de drijvende LNG-installatie – de S188 van de Belgische firma Exmar – aan kan landen. Vervolgens vindt er een omzetting van vloeibaar naar gasvormig plaats, waarmee het gas gereed is voor transport in het Nederlandse leidingnetwerk. De drijvende LNG-installatie met een capaciteit tussen de vier en acht miljard kubieke meter, maakt het mogelijk om vloeibaar aardgas per schip naar de Eemshaven te brengen om daar door de installatie weer omgezet te worden naar gas. Gasunie onderzoekt ook nog de inzet van een tweede schip als extra LNG-buffer.

De drijvende installatie zal in ieder geval de komende vijf jaar worden ingezet als tijdelijk alternatief voor Russisch gas. Tegelijkertijd onderzoeken de partijen de mogelijkheid voor de bouw van een vaste terminal aan land. Die terminal zal op den duur ook kunnen worden ingezet voor de aanlanding van groene waterstof.

Volgens Ulco Vermeulen, lid van de Raad van Bestuur van Gasunie zijn nu enkele belangrijke stappen gezet. ‘We onderhandelen nu verder met potentiële klanten. Zij gebruiken onze terminal in de nabije toekomst. Eerst voor LNG, later voor groene waterstof.’

EemsEnergyTerminal

Marktpartijen kopen het LNG-gas in en gebruiken de nieuwe drijvende terminal om al deze winter vloeibaar aardgas naar Nederland te kunnen brengen. Vanuit de Eemshaven draagt Gasunie dan verder zorg voor het verdere transport van gas in Nederland via het landelijke gasleidingnetwerk. In de toekomst zou een nieuwe terminal kunnen dienen voor de inzet van groene waterstof. Waterstof is een speerpunt in de strategie van Gasunie en een pijler onder de toekomstige economische ontwikkeling van Noord-Nederland.

Optimalisatie GATE

Medio maart maakte Minister Jetten van Energie en Klimaat bekend dat het Nederlandse kabinet samen met Gasunie onderzoekt hoe de importcapaciteit voor LNG in Nederland op korte termijn kan worden vergroot. De import van LNG kan bijdragen aan minder afhankelijkheid van gas uit Rusland. Gasunie is hierover al enige tijd intensief met het kabinet in overleg. Naast Eemshaven zal ook de bestaande GATE-terminal op de Maasvlakte in Rotterdam een optimalisatie ondergaan waardoor er meer LNG gerealiseerd kan worden. Eemshaven én Rotterdam samen zijn dan goed voor een verdubbeling van de LNG-capaciteit in Nederland.

Problemen met het productiewater zorgen ervoor dat NAM de olieproductie zeker tot juni uitstelt. Behalve dat nog verder onderzoek wordt gedaan naar een scheur in een buitenbuis, is de concentratie tolueen in het productiewater te hoog.

De NAM diende het laatste deel in bij SodM van het aanvullende onderzoek naar de scheur in de buitenbuis van een injectieput in Twente. SodM laat dit onderzoek door een externe reviewer controleren. Daarna kan ze een oordeel vellen over het aanvullende onderzoek van de NAM naar de oorzaak van de scheur. Deze beoordeling is naar verwachting in juni afgerond.

Stillegging put ROW7

Vorig jaar juni diende de NAM een onderzoek in over het incident. SodM was echter niet tevreden over de kwaliteit en diepgang van het onderzoek. Vanwege mogelijke risico’s voor een nabijgelegen injectieput is deze uit voorzorg stilgelegd. Met de oplevering van het tweede en laatste deel van het aanvullende onderzoek, kan SodM de beoordeling starten. De stillegging van deze put blijft in ieder geval van kracht, zolang de beoordeling van SodM loopt.

Mogelijke onregelmatigheid put ROW4

De NAM verrichtte naar aanleiding van de scheur in ROW2 extra metingen bij de overige actieve injectieputten in Twente. Men constateerde bij put ROW4 een mogelijke onregelmatigheid. Er is hierbij echter geen sprake van schade voor mens of milieu. De NAM legde een onderzoek naar put ROW4 ter beoordeling voor aan SodM. Totdat SodM dit onderzoek heeft beoordeeld, zal NAM deze put niet gebruiken. De verwachting is dat ook deze beoordeling in juni klaar is.

Tolueen

Op dit injecteert NAM overigens helemaal geen productiewater in Twente. Het water bevat namelijk een hoger gehalte tolueen dan volgens de vergunning is toegestaan. SodM deelde de NAM mede dat eventueel opstarten van de oliewinning in Schoonebeek (Drenthe) pas weer aan de orde is als de daarvoor benodigde vergunning is verkregen van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. En SodM haar beoordelingen heeft afgerond.

De minister van Economische Zaken en Klimaat stemde al in met het winningsplan van Vermilion in het gasveld van het Friese Oldelamer. Nu verklaarde de Raad van State alle beroepen tegen het winningsplan ongegrond.

Op 17 augustus 2020 heeft de minister van Economische Zaken en Klimaat ingestemd met het winningsplan Oldelamer dat door Vermilion is ingediend. Verschillende belanghebbenden zijn in beroep gegaan tegen het instemmingsbesluit van de minister. Het beroep werd door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State behandeld tijdens de zitting op 24 januari 2022.

In het winningsplan Oldelamer staat dat Vermilion de productie wil opstarten vanuit het gasveld Oldelamer-West, nadat er een boring is uitgevoerd. De verwachting is dat de productie tot en met 2039 duurt. Er wordt sinds 2014 geen gas meer gewonnen uit het Oldelamer gasveld.

Gering risico

SodM onderschrijft een geringe bodemdaling en een verwaarloosbaar risico op aardbevingen als gevolg van het herstarten van de gaswinning uit Oldelamer. De bodemdaling als gevolg van de gaswinning in het verleden is ca. 1-2 cm. De extra gaswinning zorgt voor een additionele bodemdaling van ca. 1 cm. Hierdoor wordt de totale bodemdaling boven het Oldelamer-veld ca. 3 cm in 2040.

Tussen 1993 en 2014 is er aardgas gewonnen uit het veld Oldelamer (Weststellingwerf, Friesland). Vermilion wil de productie hervatten en een zijtak boren vanaf een bestaande put.

Volumes

Vermilion verwacht nog 79 tot 528 miljoen Nm3 te kunnen produceren uit het Oldelamer veld, over een periode van 20 jaar. SodM adviseert om het volume van 528 miljoen Nm3 als maximale productie op te nemen in het besluit. Dit geldt dan voor een periode van 20 jaar.

Het kabinet neemt maatregelen om de afhankelijkheid van gas uit Rusland zo snel mogelijk af te bouwen en de beschikbaarheid van voldoende gas de komende winter zeker te stellen. De maatregelen zijn gericht op het voorbereiden op komende winter door meer (vloeibaar) gas uit andere landen te importeren en te zorgen dat de gasopslagen voldoende gevuld worden. Meer energie te besparen waardoor er minder gas nodig is. En versneld te verduurzamen en meer hernieuwbare energie te produceren.

Door de buitengewoon hoge gasprijzen en bijkomende risico’s op verliezen is het op dit moment niet aantrekkelijk voor bedrijven om de gasopslagen voldoende te vullen. Het kabinet wil daarom op korte termijn aanvullende maatregelen nemen om te garanderen dat ook de gasopslagen die niet onder de bestaande afspraken van de overheid vallen (Norg Akkoord) op 1 oktober voldoende gevuld zijn. Hiervoor worden de komende weken verschillende opties uitgewerkt zoals het ingrijpen via marktprikkels door het afdekken van prijsrisico’s, vulverplichtingen voor de gasopslagen en het vullen van de gasopslagen door een door de overheid aangewezen partij. Naast snelle inzetbaarheid staat het beperken van financiële en marktverstorende risico’s hierbij centraal.

LNG

Daarnaast neemt het kabinet maatregelen om op korte termijn de importcapaciteit van vloeibaar gas (LNG) in Nederland te vergroten. Hierdoor wordt het mogelijk om meer gas uit andere landen te importeren. Dit kan door de capaciteit van de bestaande LNG terminal in Rotterdam waar LNG wordt omgevormd naar gasvormig aardgas uit te breiden, waardoor er zo’n 5 tot 8 miljard m3 gas per jaar extra geïmporteerd kan worden. Een andere mogelijkheid is de inzet van een drijvende LNG faciliteit in de Eemshaven waarmee zo’n 4 miljard m3 gas extra geïmporteerd kan worden. Netwerkbedrijf Gasunie en het ministerie van EZK werken beide opties uit en nemen zo snel mogelijk een beslissing.

Sneller verduurzamen

Energie besparen en sneller overgaan op duurzame energie maakt Nederland en Europa minder afhankelijk van fossiele brandstoffen en draagt bovendien bij aan de klimaatdoelen. Het kabinet wil maatregelen nemen om het energieverbruik van bedrijven, de overheid en huishoudens sneller terug te dringen en de uitbreiding van duurzame energieproductie op te schalen. Bijvoorbeeld door de energiebesparingsplicht voor bedrijven aan te scherpen, de productie van groen gas op te schalen en de installatie van zonne-energie en windmolens op zee te versnellen.

Crisisplannen

Het kabinet stuurde ook het geactualiseerde Nationale Crisisplan Elektriciteit en het Nationale Crisisplan Gas aan de Tweede Kamer. De Nationale Crisisplannen zijn onderdeel van een langlopend traject en zijn opgesteld voorafgaand aan de Russische invasie in Oekraïne. De plannen beschrijven wat de overheid en betrokken crisisorganisaties doen om de maatschappelijke impact bij een ernstige verstoring in de Nederlandse elektriciteit- of gasvoorziening zoveel mogelijk te beperken. Het Nationaal Crisisplan Gas is een aanvulling op het eerder gepubliceerde Bescherm- en Herstelplan Gas (BHG). Het BHG beschrijft de maatregelen die de overheid kan nemen om de effecten van een gascrisis op het gassysteem zoveel mogelijk te beperken en beschermde afnemers zo lang mogelijk van gas te blijven voorzien.