‘Inspirerend hoe ze in Rwanda de draad positief hebben opgepakt.’ Toen de kersverse Plant Manager of the Year Niels Smits me bij de poort van Dow Terneuzen ophaalde voor een interview, raakten we in de auto meteen al volop in gesprek. Over reizen. Waar Niels veel inspiratie uit haalt. Vorig jaar was hij nog met zijn echtgenote in Oeganda en Rwanda. Uiteraard ook om de berggorilla’s in het echt te zien.

Maar ondanks dat Oeganda een geweldig en prachtig land is, heeft Rwanda hem het meeste geraakt. Vooral de stabiliteit die momenteel heerst. Mensen die elkaar nog niet zo lang geleden naar het leven stonden, wonen weer vreedzaam samen in de dorpen. Buren die elkaars familieleden hebben vermoord. Natuurlijk doet dat nog steeds pijn, maar het land leeft in vrede. Niels Smits was met name onder de indruk van het leiderschap dat daarvoor nodig is.

Tijdens Deltavisie en ook in het interview in het julinummer van Petrochem breekt Niels een lans voor inclusiviteit. Door juist gebruik te maken van de verschillen van mensen, in plaats van er te veel de nadruk op te leggen of zelfs mensen uit te sluiten, kun je veel bereiken. Ook in de industrie. En dat heeft hij bij Dow in Terneuzen en toen hij plantmanager was in Texas wel aangetoond. Gemotiveerde mensen zorgen er voor dat fabrieken beter draaien. Dat bereik je door vertrouwen en bovendien respect voor verschillen.

Real Madrid

Echt grote inspirerende leiders zijn verbindend. Zoals Gandhi. En Nelson Mandela die indertijd het blanke rugbyteam, de Springboks, voor zich wist te winnen. De springbok op het shirt stond vaak ter discussie in Zuid-Afrika, omdat het wordt geassocieerd met het apartheidsregime. In 1995 heeft Mandela er persoonlijk voor gezorgd dat de springbok gehandhaafd bleef op het shirt. Hij begreep hoe belangrijk dit symbool voor de rugbyliefhebbers in Zuid-Afrika is. Daarmee doorbrak hij een belangrijke barrière. Onlangs werd overigens bekend dat de ‘Springboks’ met Siya Kolisi nu de eerste donkere aanvoerder hebben.

Naast politieke leiders en reizen wordt Niels Smits graag geïnspireerd door sport. Hij denkt dat zijn voorkeur voor een inclusieve aanpak ook vandaan komt: ‘Zelf heb ik op een redelijk niveau gevoetbald, in de hoofdklasse bij de amateurs. In de kantine en de kleedkamer stond ik tussen de metselaars en schilders. Een geweldige tijd. Samen gingen we ervoor. En neem nu Real Madrid. Lange tijd kochten ze daar alleen maar alle sterren bij elkaar. Pas toen ze oog kregen voor diversiteit in een team en ook bijvoorbeeld minder technisch begaafde verdedigers aantrokken, gingen ze alles winnen.’

Richard Northcote

Positief leiderschap werkt. Niet geheel onterecht worden leiders als Feike Sijbesma (DSM) en Paul Polman (Unilever) geroemd vanwege hun continu vernieuwende koers, zonder hun realisme te verliezen. Bedrijven als AkzoNobel en BASF doen het ook goed op dat vlak. En Covestro. Het vroegere Bayer Material Science. Onlangs ging topman Patrick Thomas daar met pen-
sioen. Een inspirerend leider pur sang.

Net voor het schrijven van dit commentaar bereikte mij het droevige bericht van het overlijden van Richard Northcote, de chief sustainability officer van Covestro. Richard was een van de grote internationale pleitbezorgers van een duurzame chemie. Vooral de term ‘carbon productivity’ hoort bij hem. Begin vorig jaar mocht ik hem daarover interviewen voor het artikel ‘Hoe koolstof koolstof kan besparen’. Het draait volgens hem om de juiste mindset: Door koolwaterstoffen effectief in te zetten, kunnen juist heel veel brandstoffen en grondstoffen worden bespaard. Denk bijvoorbeeld aan kunststoffen die auto’s lichter maken en materialen die huizen isoleren.

Een inspirerende leider en tegelijkertijd sympathiek en toegankelijk. Covestro, maar ook de Europese chemische industrie gaat Richard missen.

 

Reageren? Via de mail: wim@industrielinqs.nl
of via Twitter : @wimraaijen

Daar zaten we dan met 35 technische mannen te praten over gevoel. Over de ‘softe’ kanten van management. Hoe we als dienend leider door het leven kunnen gaan, zodat we medewerkers zelf meer ruimte kunnen geven. Om zelf met oplossingen te komen, zich meer eigenaar te voelen. Meer betrokken.
Natuurlijk, bij onze evenementen zijn doorgaans veel meer mannen dan vrouwen. Gewoonweg omdat er meer mannen in de procesindustrie werken. Maar nul vrouwen zijn we ook weer niet gewend. Wellicht weten vrouwen al van nature dat als je medewerkers voldoende ruimte geeft, ze bijna altijd ook meer verantwoordelijkheid gaan nemen.

Meer ruimte

Tijdens de Masters of Industry die we samen met Zhimble organiseerden over eigenaarschap, betrokkenheid, zelfsturing en meer werd frank en vrij gesproken door de sprekers en de 33 andere mannen over de zachte kant van leiderschap. Vaak ondergewaardeerd en onderbelicht, maar wellicht het belangrijkste aspect. En het voelde eigenlijk heel natuurlijk. Marc Steigenga van Vicoma gaf toe dat hij het wel spannend vond om hierover een presentatie te geven. Hij was gewend om over techniek te spreken, maar dit was de eerste keer dat hij zichzelf bij een presentatie moest laten zien. Dat ging hem heel goed af. Wat hij zei klonk heel natuurlijk en het kwam binnen. Over dat hij moest leren om soms niet zelf met oplossingen te willen komen. Dat wat hij juist gewend was en hem ongetwijfeld ook tot de functie van directeur had gebracht. Wat voor hem als bèta-man een reflex is. Maar juist door meer ruimte te creëren, merkte hij dat het gevoel van eigenaarschap en betrokkenheid bij nagenoeg alle medewerkers latent aanwezig is.
Ook Hero de Jager van Alliancys, voorheen onderdeel van DSM, heeft in de praktijk gezien dat meer ruimte geven aan medewerkers ook daadwerkelijk helpt om ambitieuze doelstellingen te verwezenlijken. Wel gaf hij toe dat hij hiermee bij de site in Schoonebeek verder was dan op de Franse productie-
locatie van Alliancys die hij ook onder zijn hoede heeft. Maar dat heeft volgens hem weinig te maken met de medewerkers, ook de Fransen zijn zeker bereid om meer verantwoordelijkheid te nemen en eigenaarschap te tonen. De uitdagingen liggen meer bij het management. Die moet ruimte geven. Op zijn handen durven te zitten. Minder dicteren, praten, maar juist meer luisteren en vragen stellen.

Alive and kicking

Heel inspirerend zo’n middag. Ik bedacht me meteen dat de sociale kant van leiderschap uiteindelijk ook wel zeer wordt gewaardeerd. In de zaal zaten bijvoorbeeld verschillende juryleden van de Plant Manager of the Year verkiezing. Dat zette me aan het denken. Niet alleen zijn ze dus geïnteresseerd in het thema van deze bijeenkomst, ook hebben ze in het verleden al – bewust of onbewust – de sociale kant van leiderschap zeer meegenomen in hun beoordeling. Ronald Hoenen won twee jaar geleden met name door zijn visie op dienend leiderschap. Michel Meertens’ sterke kant was het instellen van zelfsturende teams bij DSP. Ook de huidige PMY Jeroen van Woerden, die ook bij de sessie aanwezig was, scoorde hoog door wat hij met zijn team had bereikt, vooral door de mensen zelf verantwoordelijkheid te laten nemen voor verbeteringen. Het leverde een site op die niet langer afgeschreven leek, maar nu ‘alive and kicking’ is.
Momenteel is Petrochem, samen met onder andere de VNCI, Votob en Deltalinqs, weer op zoek naar kandidaten voor de Plant Manager of the Year, nu voor het jaar 2017. De tiende in opeenvolging al weer! Een mijlpaal dus. Dus weet u een goede plantmanager, laat het mij gerust weten! En softe kwaliteiten vormen zeker een pre!

Overigens beveel ik deze maand extra het hoofdinterview met kamerlid Stientje van Veldhoven aan. Een vrouw en politica die mijns inziens de technische, mannelijke industrie aardig heeft begrepen!

Reageren? Via de mail: wim@industrielinqs.nl
of via Twitter : @wimraaijen