Gasunie huurt de komende vijf jaar een drijvende LNG-installatie (FSRU) van het Amerikaanse New Fortress Energy. Deze brengt vloeibaar aardgas naar de Eemshaven waar het de LNG omzet in aardgas. De installatie is ook geschikt voor de opslag van gas. Het is de tweede FSRU die Gasunie heeft gecontracteerd. Eind april maakte het bedrijf al bekend dat het een FSRU van de Belgische rederij Exmar heeft gehuurd.

Met deze tweede drijvende LNG-installatie breidt Gasunie-dochter EemsEnergy Terminal haar nieuwe LNG-terminal in de Eemshaven verder uit. Daardoor kan nu in totaal acht miljard kubieke meter LNG worden omgezet in aardgas.

De eind april gestarte tender voor marktpartijen leidde tot overweldigende belangstelling. In deze niet-bindende fase hebben al meer dan vijftien partijen hun interesse getoond in het gebruik van de terminal en is de vraag vier keer zo groot als het aanbod. Deze partijen kopen het LNG-gas in en gebruiken de nieuwe drijvende terminals om al deze winter vloeibaar aardgas naar Nederland te kunnen brengen. Ze hebben tot 10 juni de tijd om hun interesse om te zetten in een bindend contract.

Alternatief

Beide schepen worden in augustus in de Eemshaven verwacht. Zodra de twee drijvende installaties zijn afgemeerd, volgt het technisch gereed maken, de aansluiting op het al bestaande gasnetwerk in de Eemshaven en tenslotte de aanvoer van de LNG. Beide installaties zullen naar verwachting dit najaar operationeel zijn. Vanuit de Eemshaven regelt Gasunie Transport Services verder voor het transport van gas via het landelijke gasleidingnet.

De drijvende installaties zullen in ieder geval de komende vijf jaar worden ingezet als tijdelijk alternatief voor Russisch gas. Tegelijkertijd onderzoeken de partijen de mogelijkheid voor de bouw van een vaste terminal aan land. Die terminal zal op den duur ook kunnen worden ingezet voor de aanlanding van groene waterstof.

Optimalisatie GATE

Medio maart maakte Minister Jetten van Energie en Klimaat bekend dat het Nederlandse kabinet samen met Gasunie onderzoekt hoe de importcapaciteit voor LNG in Nederland op korte termijn kan worden vergroot. De import van LNG kan bijdragen aan minder afhankelijkheid van gas uit Rusland. Gasunie is hierover al enige tijd intensief met het kabinet in overleg. Naast Eemshaven zal ook de bestaande GATE terminal op de Maasvlakte in Rotterdam worden geoptimaliseerd om meer LNG te kunnen realiseren. Eemshaven en Rotterdam samen zullen dan de LNG-capaciteit in Nederland verdubbelen.

Het onafhankelijk willen zijn van Russisch gas geeft de Hanseatic Energy Hub in Stade (Duitsland) een boost. Al in de zomer van 2022 kunnen internationale marktpartijen terminalcapaciteit gaan boeken. De nieuwe LNG-terminal moet tegen 2026 operationeel zijn.

‘De vraag in de markt is groot en HEH bevindt zich al in een vergevorderde positie met zeer gedetailleerde informatie over de commerciële en technische elementen van de terminal’, aldus Danielle Stoves, commercieel directeur Hanseatic Energy Hub. Zo heeft het Duitse energiebedrijf EnBW al aangekondigd minimaal drie miljard kubieke meter aardgas per jaar aan importcapaciteit te willen boeken. De Stade LNG-terminal krijgt in totaal een capaciteit van 13,3 miljard kubieke meter aardgas per jaar. Dit komt overeen met ongeveer vijftien procent van de Duitse gasvraag.

Het HEH-consortium, bestaande uit Fluxys, Partners Group en Buss Group, is onlangs uitgebreid met Dow, directe buur in het industriepark Stade. De partners waren vorig jaar al overeengekomen dat Dow restwarmte aan de terminal gaat leveren. Daarmee kan HEH zonder uitstoot vloeibaar gas hervergassen naar de oorspronkelijke gasvorm. Als onderdeel van het partnerschap stelt Dow ook bouwgrond voor de terminal en infrastructuurdiensten beschikbaar.

De hub is in eerste instantie ontworpen voor LNG en koolstofarme energiebronnen zoals bio-LNG en synthetisch methaan. Naarmate het wereldwijde aanbod groeit, is het straks ook klaar om CO2-neutrale energiebronnen zoals ammoniak te importeren.

De drijvende LNG-installatie van  Exmar die nu nog in Singapore ligt, gaat in mei op transport richting Nederland. Gasunie verwacht de installatie begin augustus in de Eemshaven. Vandaag start de inschrijving voor marktpartijen die LNG naar Europa willen brengen. 

In de Eemshaven komen installaties waar de drijvende LNG-installatie – de S188 van de Belgische firma Exmar – aan kan landen. Vervolgens vindt er een omzetting van vloeibaar naar gasvormig plaats, waarmee het gas gereed is voor transport in het Nederlandse leidingnetwerk. De drijvende LNG-installatie met een capaciteit tussen de vier en acht miljard kubieke meter, maakt het mogelijk om vloeibaar aardgas per schip naar de Eemshaven te brengen om daar door de installatie weer omgezet te worden naar gas. Gasunie onderzoekt ook nog de inzet van een tweede schip als extra LNG-buffer.

De drijvende installatie zal in ieder geval de komende vijf jaar worden ingezet als tijdelijk alternatief voor Russisch gas. Tegelijkertijd onderzoeken de partijen de mogelijkheid voor de bouw van een vaste terminal aan land. Die terminal zal op den duur ook kunnen worden ingezet voor de aanlanding van groene waterstof.

Volgens Ulco Vermeulen, lid van de Raad van Bestuur van Gasunie zijn nu enkele belangrijke stappen gezet. ‘We onderhandelen nu verder met potentiële klanten. Zij gebruiken onze terminal in de nabije toekomst. Eerst voor LNG, later voor groene waterstof.’

EemsEnergyTerminal

Marktpartijen kopen het LNG-gas in en gebruiken de nieuwe drijvende terminal om al deze winter vloeibaar aardgas naar Nederland te kunnen brengen. Vanuit de Eemshaven draagt Gasunie dan verder zorg voor het verdere transport van gas in Nederland via het landelijke gasleidingnetwerk. In de toekomst zou een nieuwe terminal kunnen dienen voor de inzet van groene waterstof. Waterstof is een speerpunt in de strategie van Gasunie en een pijler onder de toekomstige economische ontwikkeling van Noord-Nederland.

Optimalisatie GATE

Medio maart maakte Minister Jetten van Energie en Klimaat bekend dat het Nederlandse kabinet samen met Gasunie onderzoekt hoe de importcapaciteit voor LNG in Nederland op korte termijn kan worden vergroot. De import van LNG kan bijdragen aan minder afhankelijkheid van gas uit Rusland. Gasunie is hierover al enige tijd intensief met het kabinet in overleg. Naast Eemshaven zal ook de bestaande GATE-terminal op de Maasvlakte in Rotterdam een optimalisatie ondergaan waardoor er meer LNG gerealiseerd kan worden. Eemshaven én Rotterdam samen zijn dan goed voor een verdubbeling van de LNG-capaciteit in Nederland.

Gasunie wil haar investeringsprogramma voor de jaren tot en met 2030 uitbreiden. Voor 2022 staat al een groot aantal investeringen in duurzame energie-infrastructuur gepland. De Russische inval in Oekraïne is echter aanleiding om in 2022 ook extra aandacht te besteden aan de leveringszekerheid voor Nederland, Duitsland en Europa. Gasunie onderzoekt daarom de mogelijkheden om nog dit jaar de importcapaciteit voor LNG in Nederland verder te vergroten.

Gasunie zette volgens CFO Janneke Hermes grote stappen in het realiseren van de investeringsagenda tot en met 2030 van zeven miljard euro. In 2022 gaat de schop in de grond voor de eerste projecten. WarmtelinQ en Gasunie neemt dit jaar een beslissing over Porthos. Bovendien vroeg de Nederlandse regering de TSO te starten met de aanleg van de nationale waterstofinfrastructuur. De eerste investering daarvoor is in Rotterdam met het project HyTransport. Daarbij investeert Gasunie in een terminal voor LNG en waterstof in Brunsbüttel en hoopt het transportbedrijf snel nieuwe opties te presenteren om de importcapaciteit voor LNG in Nederland te vergroten.

Gasunie transporteerde in 2021 in Nederland 79,3 miljard kuub aardgas (+0,7 procent). In Duitsland vervoerde de TSO 27,3 miljard kuub (+6,6 procent). Het bedrijf is bovendien begonnen met het verlagen van de calorische waarde van H-gas via stikstofbijmenging. In het afgelopen gasjaar, dat loopt van oktober 2020 tot oktober 2021, vermeed men hiermee de productie van 39,3 miljard kuub Groningengas. Ook is in 2021 met man en macht gewerkt aan de bouw van de nieuwe stikstoffabriek in Zuidbroek. Die is mede vanwege de coronacrisis nog niet opgeleverd.

Resultaten in 2021

Het bedrijfsresultaat van Gasunie is 444 miljoen euro lager dan vorig jaar. Dit is vooral het gevolg van een terugname van een in het verleden verantwoorde bijzondere waardevermindering van 300 miljoen euro in 2020. Gecorrigeerd voor dit effect is het bedrijfsresultaat 144 miljoen euro lager dan in 2020. De terugname is ook grotendeels de oorzaak van de gestegen afschrijvingskosten met 21 miljoen euro ten opzichte van 2020.

De energiekosten voor gastransport zijn 110 miljoen euro hoger dan vorig jaar. Dit wordt voor ongeveer tachtig procent veroorzaakt door hogere energietarieven in met name de tweede helft van 2021. Daarnaast is het energieverbruik van de installaties toegenomen als gevolg van een hogere inzet. De hogere energiekosten in 2021 worden door de toezichthouder voor het merendeel nagecalculeerd, waardoor deze hogere kosten in de komende jaren terugvloeien naar Gasunie als hogere omzet.

De operationele kosten zijn vijftien miljoen euro hoger dan vorig jaar. Dit is vooral het gevolg van het verder opschalen van de energietransitie-activiteiten. Hierdoor is het aantal medewerkers in dienst en het aantal medewerkers dat Gasunie inhuurt aanzienlijk gestegen. In 2021 heeft Gasunie ruim 260.000 mensuren besteed aan de energietransitie. Omgerekend in mensjaren gaat het om meer dan 150 FTE.

Het resultaat na belastingen is 289 miljoen euro lager dan in 2020. Gecorrigeerd voor het effect van de terugname van de in het verleden verantwoorde bijzondere waardevermindering is het resultaat na belasting 64 miljoen euro lager.

Gasunie zet de komende tijd extra stappen om de leveringszekerheid van gas voor Nederland, Duitsland en Europa veilig te stellen. Het gaat daarbij concreet om de aanleg van een nieuwe opslagterminal voor LNG en duurzame energie in Brunsbüttel (Duitsland). Ook onderzoekt Gasunie de mogelijkheden om nog dit jaar de importcapaciteit voor LNG in Nederland verder te vergroten. Gasunie zet deze stappen in nauwe samenwerking met de Nederlandse en Duitse regering. 

Han Fennema, CEO van Gasunie: ‘De Russische inval in Oekraïne is een groot humanitair drama en wij leven mee met de bevolking die nu lijdt onder het oorlogsgeweld. Het is duidelijk dat deze oorlog consequenties heeft voor de Europese energiepolitiek. Als staatsdeelneming staan we intensief in contact met de Nederlandse en Duitse overheden. We delen onze kennis en expertise om de leveringszekerheid van gas op korte en langere termijn voor gezinnen en bedrijven veilig te stellen. Wij zetten hiertoe concrete stappen om zo snel mogelijk nieuwe energie-infrastructuur te bouwen.’

Twee terminals

De Duitse Bondskanselier Scholz kondigde zondag 27 februari in zijn toespraak in de Bondsdag de bouw van twee energie-importterminals aan. Eén daarvan betreft een terminal in Brunsbüttel die Gasunie aan het ontwikkelen is. De gesprekken met de Duitse overheid over de bouw zijn in de afrondende fase. Gasunie hoopt nog dit jaar te kunnen starten met het aanleggen van de terminal. Deze terminal zal naast LNG ook geschikt worden gemaakt voor het importeren van (groene) waterstof. Verder onderzoekt Gasunie op korte termijn hoe de LNG-importcapaciteit in Nederland verder vergroot kan worden. Zo kan de afhankelijkheid van de import van gas uit Rusland worden afgebouwd.

Gazprom

Gasunie bevriest daarnaast alle non-operationele relaties en contacten met Russische bedrijven zoals Gazprom. Vanuit het aandeelhouderschap van negen procent heeft de CEO van Gasunie qualitate qua zitting in het Shareholders Committee van Nord Stream. In het licht van de huidige ontwikkelingen schort Han Fennema zijn werkzaamheden in dit verband op. Verder wordt ook samenwerking op het vlak van kennisdeling en wetenschappelijke ontwikkeling bevroren.

Operationele contacten met Russische bedrijven zijn teruggebracht tot het minimumniveau dat noodzakelijk is voor het via onze infrastructuur faciliteren van de leveringszekerheid van Nederland en Europa. Vanwege de grote maatschappelijke en economische consequenties voor de samenleving in Europa volgt Gasunie hierin het kabinetsbeleid ten aanzien van gasimport uit Rusland. Uiteraard handelt Gasunie volledig in lijn met het Europese en Nederlandse sanctiebeleid.

Ondanks alle klimaatdoelstellingen blijft aardgas voorlopig onze grootste energiebron. Steeds meer daarvan moet uit het buitenland komen. Dat gebeurt onder meer door meer import van LNG (vloeibaar aardgas). Gate terminal, een joint venture van Gasunie en Vopak, verhoogt daarom de capaciteit op de Maasvlakte.

Francis Voermans

Nederland moet in 2050 het gebruik van fossiele brandstoffen naar bijna nul hebben gereduceerd. Dat betekent onder meer dat we af moeten van aardgas: nu de bron van 40 tot 45 procent van het energieverbruik en de brandstof voor zo’n negentig procent van alle huizen.

Hoewel er al zo’n twintig jaar klimaatbeleid wordt gevoerd, is er vooralsnog geen sprake van een vermindering van het gasverbruik. Het totale verbruik schommelt sinds halverwege de jaren zeventig tussen zo’n veertig à vijftig miljard kubieke meter per jaar en een significante daling is nog niet ingezet.

Wel is er een grote verschuiving in waar het vandaan komt. Tot een paar jaar geleden was dat voornamelijk uit eigen bodem. Het Groningse gasveld, en later ook de kleine velden, leverde genoeg gas om in de eigen vraag te voorzien, plus nog ongeveer eenzelfde hoeveelheid voor export. Vanwege aardbevingen besloot de overheid om de gaswinning in Groningen terug te schroeven en in 2022 helemaal te stoppen. Dan wordt er alleen nog gas gewonnen uit de kleine velden. Hierdoor is Nederland sinds 2018 een netto importeur geworden van aardgas. Dat wil zeggen dat er nog steeds een aanzienlijke hoeveelheid gas Nederland uitgaat, maar dat de invoer nog veel groter is. Vanwege het goede netwerk met veel capaciteit is Nederland een aantrekkelijk land om gas doorheen te transporteren.

Schommelingen

Het grootste deel van het gas komt uit Noorwegen en Rusland per pijpleiding. Een deel van de import gebeurt per schip, waarbij het gas in vloeibare vorm (LNG) wordt vervoerd. Het aandeel van LNG is niet zo groot, maar het is wel van groot strategisch belang. Via LNG kan ook gas uit immense velden in Qatar en Australië worden geimporteerd. En uit de VS, dat steeds meer gas exporteert dat wordt gewonnen uit schalie, of één van de andere twaalf LNG-producerende landen.

In Nederland is één plek waar LNG­schepen kunnen aanlanden: Gate terminal op de Maasvlakte. De terminal bestaat uit drie opslagtanks, drie aanlegsteigers, drie laadplaatsen voor tankwagens en een omgeving waar LNG wordt omgezet in aardgas. De terminal is sinds 2011 in bedrijf en heeft een capaciteit van twaalf miljard kubieke meter per jaar (bcm). Die capaciteit werd de eerste jaren maar mondjesmaat benut, maar de laatste jaren is de doorzet fors gestegen. Daardoor ontstond in 2019 het idee om de interesse in de markt te peilen voor uitbreiding van de terminal. Die bleek er te zijn. In juli van dit jaar kondigde Gate terminal aan de capaciteit met 0.5 bcm te vergroten en in oktober maakte het bekend nog één bcm extra capaciteit te installeren.

Stefaan Adriaens (Gate terminal): ‘Het aantal schepen dat op LNG vaart is snel toegenomen.’

De uitbreiding betreft enkel de proces­equipment voor hervergassing van het LNG. Gate terminal bekijkt momenteel met welke engineering contractor het gaat werken. Vanaf oktober 2024 kan de terminal 13.5 bcm per jaar verwerken. Dat is ongeveer een derde deel van de Nederlandse gasvraag, maar zoveel wordt er niet ingevoerd, zegt Stefaan Adriaens van Gate terminal. ‘Bij periodes zitten we op de volle capaciteit van de terminal. Afgelopen mei was een record, toen is de terminal volledig benut. Op jaarbasis verwerken we zo’n vijftig tot zestig procent van onze capaciteit. Er zitten veel schommelingen in de vraag.’

Compenseren

Het grootste deel van de nieuwe capaciteit is gecontracteerd door Uniper. Vanaf oktober 2024 wordt het Duitse energie­bedrijf de grootste gebruiker van de terminal met een langetermijncontract voor een capaciteit van vier bcm. Met nu nog tien megawatt aan elektriciteitsproductiecapaciteit uit kolen en bruinkool in Europa, staat het bedrijf onder druk om de activiteiten te verduurzamen. Bijna al deze centrales moeten voor 2030 sluiten, waaronder de 1070 megawatt MPP3-centrale op de Maasvlakte in 2029. Uniper is momenteel bezig om de kolencentrale in Scholven om te bouwen naar een gasgestookte centrale. ‘Gas is momenteel de meest effectieve manier om te ontkolen. (…) Het zorgt voor back-up voor de energietransitie en is de ideale partner voor vluchtige hernieuwbare energiebronnen. Ons gasportfolio is een pijler van de energietransitie’, aldus Uniper CEO Klaus-Dieter Maubach in mei.

Het grootste deel van het LNG dat bij Gate terminal aanlandt, wordt na hervergassing in het Nederlandse gasnetwerk gepompt. Zo kan het verder door Europa worden vervoerd. De Maasvlakte is niet de enige plek waar de importcapaciteit wordt uitgebreid. Door heel Europa wordt flink geïnvesteerd in de gasinfrastructuur (zie kader). Dat moet compenseren voor de lagere productie: De hoeveelheid gas die in de EU-landen wordt gewonnen is de laatste tien jaar gehalveerd. De EU importeert nu negentig procent van het aardgas.

Transport

Wat die importafhankelijkheid kan betekenen voor de prijs, hebben we de afgelopen tijd ervaren. De gasprijs is het laatste half jaar sterk gestegen met in oktober pieken tot ruim boven de euro per kuub. Die hoge prijzen komen vooral door de lage voorraden na een lange koude winter vorig jaar en minder opbrengst van windmolens, in combinatie met dat Rusland geen extra gas leverde. Maar ook de LNG-markt dreef de prijs op. De vraag in Azië, en dan vooral in China, steeg door allerlei factoren, zoals het economisch herstel na de Covid-crisis, een koude winter en het vervangen van kolen door gas. De prijs is inmiddels weer wat gedaald, maar de krapte op de markt houdt waarschijnlijk nog wel even aan. Het online komen van extra LNG-importcapaciteit kan daar weinig aan veranderen. Hoewel de gasvraag in Europa stabiel blijft of licht gaat dalen, blijft wereldwijd het gasverbruik stijgen tot ongeveer 2040, zo is de verwachting. De grote uitbreiding van de LNG-productie in Qatar, waar de komende jaren aan wordt gewerkt, is niet voldoende om aan de stijgende vraag te voldoen, voorspelt Shell in haar LNG Outlook. Meer investeringen in nieuwe LNG-productie zijn nodig.

De gestegen LNG-prijs is slecht nieuws voor trucks en schepen op LNG. Het gebruik van LNG als transportbrandstof vormt een klein deel van het geheel. Bij Gate terminal gaat het om zo’n vijf tot tien procent. ‘Maar het is een groeimarkt. Het aantal schepen dat op LNG vaart, is snel toegenomen en er komen ook steeds meer trucks op LNG’, zegt Adriaens.

Biogas

Rijden op LNG was tot voor kort goedkoper dan rijden op diesel. ‘In de twaalf jaar dat wij LNG leveren, is het altijd aanzienlijk goedkoper geweest dan diesel, maar nu is dat even niet zo. We hopen dat dat weer terugkomt’, zegt Herbert Boender van Rolande, dat veertien van de dertig LNG-tankstations opereert die Nederland momenteel telt. Dat aantal groeit nog wel, zegt Boender, maar het bedrijf richt de pijlen momenteel meer op Duitsland en België. ‘We willen de komende tijd tien nieuwe stations per jaar erbij bouwen, de meeste in Duitsland. Daar is het transport op LNG laat op gang gekomen, maar nu gaat het snel. Omdat vrachtwagens in vijf tot zeven jaar worden afgeschreven, kan het snel gaan.’

tekst gaat verder onder de afbeelding
LNG

(c) Adobestock

Herbert Boender (Rolande): ‘Bio-LNG is de enige duurzame optie voor zwaar wegtransport die nu beschikbaar is.’

Rolande ziet het rijden op LNG als opstap naar bio-LNG, een brandstof met – nagenoeg – geen CO2-emissie. Nu al kunnen klanten kiezen voor een blend met twintig procent bio-LNG. Maar de ambities van Rolande reiken verder. ‘Met trucks op LNG maken we een kleine stap in CO2-reductie. Met bio-LNG kan het lukken om de klimaatdoelstellingen van 2030 en 2050 te halen. Een LNG-truck kan zonder problemen overschakelen op bio-LNG.’

Afvalstromen

Het bedrijf importeert bio-LNG uit Scandinavië. Sinds kort wordt het ook in Nederland gemaakt. In Amsterdam nam Nordsol onlangs een installatie in gebruik, die biogas omzet in bio-LNG. Het bedrijf werkt samen met Shell en Renewi. Renewi zamelt organisch afval in, verwerkt het en zet het om in biogas. Shell stelt het bio-LNG beschikbaar aan trucks bij haar LNG-tankstations in Nederland. De installatie werkt met de iLNG-technologie van Nordsol, waarbij het zuiveren van het methaan en het afkoelen tot -162 graden zijn geïntegreerd. Dit maakt kleinschalige bio-LNG productie mogelijk. De installatie kan zo’n 3.400 ton bio-LNG per jaar produceren. Het doel van Nordsol is om in 2025 meerdere installaties met een totale capaciteit van 25.000 ton bio-LNG operationeel te hebben.

Ook Rolande wil zelf bio-LNG produceren. Het bedrijf heeft plannen in Leeuwarden en Duitsland, in samenwerking met andere partijen. ‘We willen niet volledig afhankelijk zijn van inkoop. Door als afnemende partij mee te investeren, kunnen we het verschil maken bij investeringsbeslissingen’, aldus Boender.

Niet alle vrachtwagens kunnen op bio-LNG rijden, daarvoor zijn niet genoeg afvalstromen beschikbaar. Maar een significant aandeel is zeker mogelijk. ‘De Nederlandse overheid voorziet biogasprojecten voor de productie van twee bcm. Wij vinden dat dit moet worden ingezet waar het de meeste CO2-reductie oplevert en waar geen alternatieven voorhanden zijn. Dat is in de zware industrie en in het zware wegtransport. Alternatieven als elektrisch rijden en waterstof komen er ook, maar bio-LNG is de enige duurzame optie voor zwaar wegtransport die nu beschikbaar is.’

Veel investeringen in gasinfrastructuur

Op veel plaatsen in Europa wordt de importcapaciteit uitgebreid. In België verdubbelt Fluxys de capaciteit van de terminal in Zeebrugge: van de huidige capaciteit van 9 bcm in twee fasen naar 17 bcm in 2026. De LNG-terminal van Polskie LNG in Polen wordt uitgebreid van 5 bcm tot 8,3 bcm. Begin dit jaar is in Kroatië een nieuwe LNG-terminal in gebruik genomen met een capaciteit van 2,3 bcm.In Duitsland zijn er plannen voor twee nieuwe terminals. De Hanseatic Energy Hub studeert op een terminal in Stade, die met name gas moet leveren aan de productiesite van Dow. Gasunie, Vopak en Oiltanking overwegen een LNG-terminal te bouwen in Brunsbüttel.

De Isle of Grain terminal in Engeland wordt uitgebreid tot ruim 25 bcm, waarmee het de grootste terminal in Europa wordt. Engeland is na Spanje de grootste LNG-importeur van Europa. Ook komt er extra capaciteit via nieuwe FSRUs (Floating Storage and regasifications units) bij Griekenland, Cyprus en Polen.

Ondertussen worden ook invoermogelijkheden per pijpleiding vergroot. Zo is sinds begin dit jaar de Trans Adriatic Pipeline (TAP) in gebruik, het laatste stuk van de Zuidelijke gascorridor, die gas van Azerbeijan brengt naar Griekenland, Bulgarije en Italië. Vanaf eind 2022 gaat de nieuwe Baltic Pipe in bedrijf, die wordt aangesloten op de gasinfrastructuur van Noorwegen in de Noordzee en loopt naar Denemarken en Polen.

De omstreden pijpleiding Nordstream 2 tussen Rusland en Duitsland is gereed en wacht alleen nog op een vergunning van de Duitse toezichthouder voordat er gas mag worden getransporteerd.

De pas geopende fabriek van Nordsol in Amsterdam heeft inmiddels ook de eerste commerciële lossing van bio-LNG achter de rug. Uit de analyse voorafgaand aan de verlading bleek dat de kwaliteit van het bio-LNG uitstekend is. Naar verwachting gaat de nieuwe installatie zo’n 3.400 ton bio-LNG per jaar produceren.

De bio-LNG-installatie van Nordsol is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen Renewi, Shell en Nordsol. De drie initiatiefnemers hebben elk hun eigen aandeel in de productie van biobrandstof. Renewi zamelt in heel Nederland organisch afval in, zoals verlopen producten uit supermarkten. De recycler verwerkt het afval en zet het om in biogas. De nieuwe bio-LNG-installatie van Nordsol werkt het biogas vervolgens op tot bio-LNG. Dit scheidingsproces vereist geen warmte of chemicaliën, is energie-efficiënt en maakt compacte installaties mogelijk. Tot slot stelt Shell de bio-LNG beschikbaar aan haar klanten bij LNG-tankstations in Nederland.

Zelfbedieningsproces

De installatie is ontworpen voor 24/7 onbemand bedrijf en bewaking op afstand. Het lossen is dan ook een zelfbedieningsproces dat wordt uitgevoerd door de chauffeur van de brandstoftruck, niet door gespecialiseerde operators. Dit is een van de zeer innovatieve aspecten van de bio-LNG-installatie.

DBG Bio Energy heeft een locatie gevonden voor haar eerste fabriek die industrieel afval gaat omzetten in bioLNG, groene kunstmest en vloeibare CO2. De installatie komt in Delfzijl te staan en krijgt een capaciteit van 15.000 ton bioLNG per jaar. Eind 2022 moet deze operationeel zijn.

De installatie van DBG gaat met een gepatenteerde enzymtechnologie cellulosehoudend industrieel afval verwerken. Dit wordt momenteel nog verbrand of gestort. Het bedrijf maakt er biogas van en verwerkt dit verder tot bioLNG en CO2 van hoge zuiverheid. DBG verwacht dat bioLNG in de komende jaren een essentiële rol gaat spelen bij het koolstofvrij maken van het zware weg- en zeevervoer. Het kan namelijk worden opgeslagen en gedistribueerd via bestaande LNG-infrastructuur. Daarnaast levert het proces ook groene kunstmest op, zo’n 140.000 ton per jaar.

De fabriek wordt de eerste full scale commerciële unit van DBG BioEnergy, en het is de bedoeling dat er nog vele volgen. Het bedrijf wil in de komende vijf jaar vijf installaties bouwen. Naast Delfzijl ook in andere havens van Nederland en in buurlanden.

Lees ook ons eerdere artikel over DBG BioEnergy

Gate breidt de capaciteit van haar LNG-terminal op de Maasvlakte uit met 1,0 bcm per jaar. Eerder dit jaar kondigde het bedrijf ook al een uitbreiding met 0,5 bcm aan. Daarmee komt de totale capaciteit van de terminal straks op 13,5 bcm per jaar.

De nu aangekondigde extra capaciteit is nodig voor de groeiende LNG-activiteiten van Uniper en moet vanaf oktober 2024 beschikbaar zijn. Op dat moment wordt Uniper de grootste capaciteitshouder bij Gate terminal met een capaciteit van 4 bcm onder een langetermijncontract. Andreas Gemballa, director LNG bij Uniper: ‘De LNG Trading-activiteiten zijn aanzienlijk gegroeid van minder dan dertig ladingen in 2016 tot meer dan driehonderd tot nu toe dit jaar.’

Record hervergassing

Gate terminal is een joint venture van Gasunie en Vopak. De terminal kende de laatste jaren periodes met een zeer hoge bezettingsgraad. In mei behaalde de terminal een record hervergassing van ongeveer 1,1 bcm. Omdat er voldoende bindende marktinteresse was, besloot Gate daarom in juli al de capaciteit met 0,5 bcm per jaar te verhogen. Ook deze capaciteit komt in oktober 2024 beschikbaar.

Gate is de eerste Nederlandse LNG-importterminal en operationeel sinds 2011. De capaciteit van de LNG-terminal dekt ongeveer eenderde van het nationale gasverbruik. De terminal heeft drie opslagtanks, drie aanlegsteigers, drie laadplaatsen voor tankwagens en een omgeving waar LNG wordt omgezet in aardgas.

Nordsol bouwt een bio-LNG-fabriek op het terrein van recyclingbedrijf Renewi in Amsterdam. Bio-LNG is een vrijwel CO2-neutrale brandstof die wordt gemaakt van organisch afval. Het bedrijf verwacht dat de eerste bio-LNG halverwege dit jaar kan worden geleverd. Het gaat om 3.400 ton bio-LNG per jaar.

Renewi produceert biogas van organisch afval, zoals producten van supermarkten die over datum zijn. Dit biogas bestaat uit ongeveer zestig procent methaan en veertig procent koolstofdioxide. De installatie van Nordsol scheidt het methaan efficiënt en zuiver van het biogas en maakt er bio-LNG van. Het geproduceerde bio-LNG kan vervolgens worden getankt bij speciale LNG-tankstations van Shell. Het CO2-bijproduct wordt afgevangen en kan worden hergebruikt in de glastuinbouw of voedingsmiddelenindustrie.

Eerste van een serie

Omdat bio-LNG wordt gemaakt van organisch afval, stoot deze brandstof bij gebruik veel minder CO2 uit dan conventionele diesel. Renewi, Nordsol en Shell verwachten daarom dat bio-LNG in de komende jaren een belangrijke rol gaat spelen in de verduurzaming van het zware weg- en watertransport. Voor Nordsol is de installatie in Amsterdam de eerste van een serie bio-LNG-installaties in Europa. Het doel van de producent is om in 2025 meerdere installaties met een totale capaciteit van 25.000 ton bio-LNG operationeel te hebben.

Eind 2019 begon de bouw van de eerste bio-LNG-installatie al. De gestandaardiseerde modules zijn elders gebouwd om op het terrein van Renewi op elkaar te worden aangesloten. Het plan is dat Renewi 44.000 ton organisch afval omzet in 8 miljoen kubieke meter biogas, waarna Nordsol dit vanaf juni 2021 omzet in 3.400 ton bio-LNG.